Pitek, 15 maja 2009, 17:51

Przewodnik po polskich skoczniach 2009

[strona=1]


Niniejsze opracowanie, ktre przygotowane zostao z myl o fanach skokw narciarskich i "skocznioazach", przedstawia histori skoczni w naszym kraju oraz ich stan obecny. Opisuj poniej tak znane obiekty jak zakopiaskie Krokwie, skocznie w Wile, Karpaczu, Szczyrku, ale moim gwnym zamierzeniem byo zaprezentowanie obiektw nieznanych, zapomnianych, nieczynnych, popadajcych w ruin lub nawet ju nieistniejcych. Niektre z nich znajduj si bd znajdoway w bardzo "egzotycznych" miejscach, oddalonych o setki kilometrw od terenw grzystych. Wdrwk w czasie i przestrzeni ladami naszych skoczni narciarskich rozpoczniemy od Lwowa, gdzie polskie skoki narciarskie maj swe rda. Nastpnie przeniesiemy si na Podhale, w Beskidy, Sudety, na Podkarpacie, w Gry witokrzyskie. Osobn cz opracowania zajmuj skocznie znajdujce si na terenach nizinnych. Na koniec przyjrzymy si licznym skoczniowym inicjatywom amatorskim na terenie naszego kraju. Oczywicie nie sposb byo zamieci informacje o absolutnie wszystkich skoczniach, jakie znajdoway si w Polsce, bo o istnieniu wielu z nich nie pamitaj ju nawet najstarsi grale, niemniej jednak w sposb mniej lub bardziej obszerny wspomniano tu o blisko dwustu tego typu obiektach. Za pomoc w przygotowaniu opracowania chciabym podzikowa p. Wojciechowi Szatkowskiemu, Ewie Uliskiej i Mikoajowi Szuszkiewiczowi.

Przewodnik po polskich skocznia 2009

Skocznie we Lwowie

Badajc pocztki polskich skokw narciarskich i szukajc ladw pierwszych skoczni powstaych na polskich ziemiach, oczy swe kierowa naley nie na Zakopane, lecz na odlegy o 400 kilometrw na wschd, ukraiski dzi Lww. W pooonym w jego okolicach Sawsku na pocztku 1908 roku stana pierwsza skocznia. By to obiekt amatorski i nietrway, ale na nim wanie odby si historyczny, pierwszy konkurs skokw na ziemiach polskich. Zawody zostay rozegrane 19 stycznia 1908 roku, a ich zwycizc zosta zawodnik miejscowego klubu, "Czarni Lww", Leszek Pawowski. W 1910 roku we Lwowie zbudowano profesjonaln skoczni z prawdziwego zdarzenia. Skakali na niej pionierzy skokw w Polsce, Lwowiacy: Pawowski, Bobkowski, Kawecki, Koenig, Dutkiewicz czy Jarzyna, ktry jako pierwszy Polak odnis midzynarodowy sukces, w austriackim Raxie w 1913 r1

Tatry, Podhale i okolice

W 1910 roku, niedugo po powstaniu skoczni we Lwowie, zbudowana zostaa w Zakopanem, staraniem Tatrzaskiego Towarzystwa Narciarzy, skocznia na Kalatwkach, na ktrej osigano odlegoci do 14 metrw. W latach 1913 i 1917 na Kalatwkach wybudowano dwa nastpne obiekty, byy one jednak nietrwae. W 1920 roku na terenowej skoczni zbudowanej ze niegu na stokach Antawki rozegrano pierwsze oficjalne Mistrzostwa Polski. Obiekt znajdowa si nad stacj kolejow, zbudowany by ze niegu i gazi, posiada mao stromy rozbieg. W Zakopanem stale brakowao jednak skoSkocznia na Kalatwkachczni na ktrej mona by osiga dusze odlegoci. Klubem, ktry podj si prby budowy takiego obiektu, bya SN PTT. 8 marca 1920 roku dokonano oficjalnego otwarcia skoczni narciarskiej pooonej w dolinie Jaworzynki, na ktrej rok pniej rozegrano II Mistrzostwa Polski. Obiekt podlega staym modernizacjom, korzystano z fachowej pomocy zaproszonego do polski niemieckiego trenera Seppa Bildsteina. W 1923 roku Aleksander Rozmus jako pierwszy Polak przekroczy granic 30 metrw, skaczc na jaworzyskim obiekcie dokadnie 30,5 m. Zawody na tej skoczni na trwae weszy do kalendarza imprez narciarskich w Zakopanem. Nie naleaa ona jednak do najbezpieczniejszych, o czym wiadczy moe fakt, i w 1926 roku podczas konkursu zorganizowanego przez Oddzia Narciarski "Sokoa" w Zakopanem, a 70 procent skokw zakoczyo si upadkiem!2 Najduszy skok w historii Jaworzynki odda 7 marca 1926 roku Czechosowak Franciszek Wende, ktry osign odlego 36 m. Najdalej z Polakw poszybowa tu Stanisaw Gsienica-Sieczka (34 metry, luty 1926 r.). Z biegiem czasu skocznia nie speniaa ju takiej roli, jak w latach wczeniejszych, czciej konkursy zaczto rozgrywa na Krokwi, ktra pozwalaa na osiganie duszych odlegoci. Ostatni oficjalny konkurs odby si tu w 1928 roku, a dwa lata pniej skocznia zostaa rozebrana.



1W. Szatkowski, Od Marusarza do Maysza, Zakopane 2004, s.23.
2W. Szatkowski, Od Marusarza do Maysza, Zakopane 2004, s.26.
[strona=2]
"Stoi w lesie pikna i wysmuka - jak dziewica" - W ten sposb o Wielkiej Krokwi pisa w swej ksice jeden z najwybitniejszych polskich narciarzy wszechczasw, Stanisaw Marusarz. Skocznia ta uwaana jest powszechnie za jeden z najpikniejszych naturalnych obiektw tego typu na wiecie. Jak doszo do jej powstania? Jaworzyska skocznia nie nadaa za szybkim rozwojem dyscypliny. W 1923 roku zakopiaskie towarzystwo Park sportowy" zdecydowao o koniecznoci wybudowania nowego obiektu do skakania, na ktrym moliwe staobWielka Krokiew Latem - fot. Adrian Dworakowskiy si osiganie budzcych respekt odlegoci. Jak pomylano tak uczyniono i wkrtce potem pen par ruszyy prace na pnocnym stoku szczytu Krokiew. Teren zosta wydzierawiony na okres 50 lat na bardzo korzystnych warunkach od hrabiego Wadysawa Zamoyskiego. Autorem planu oglnego skoczni by Karol Stryjeski, natomiast technicznego Szwed Sellstroem. Budowa nie przebiegaa zgodnie z harmonogramem ze wzgldu na trudnoci finansowe organizatorw. Swj udzia przy pracach miao take wojsko. W styczniu 1925 roku cao bya ju gotowa. Krokiew (nie nazywana jeszcze wtedy "Wielk Krokwi" lecz po prostu Krokwi) bya skoczni o rozbiegu dugoci 78m, zeskoku dugoci 114 m. oraz nachyleniu progu 38 st. Oficjalne otwarcie nowego obiektu poczone z konkursem skokw miao miejsce w marcu. Pierwszym, historycznym zwycizc i rekordzist Wielkiej Krokwi zosta Stanisaw Gsienica- Sieczka (30; 36m). Kolejny konkurs to rozegrane 16 i 17 stycznia 1926 roku Mistrzostwa Zakopanego. Zwycizc zawodw zosta norweski trener Wilhelm Stolpe. Kilka dni pniej po raz pierwszy na zakopiaskiej skoczni przekroczono 40 metrw, a dokona tego Tadeusz Zaydel (40,5 m.). [strona=3] Pod koniec lat 20 - tych Wielka Krokiew przesza kapitaln modernizacj, zmieniono nieco rozbieg, zeskok (na ktrym wybudowano trybuny), profil skoczni, postawiono te lo sdziowsk. Miao to zwizek z zaplanowanymi na 1929 roku Mistrzostwami wiata w narciarstwie klasycznym. Konkurs skokw wygrali wtedy Norwegowie - Sigmund Ruud przed Kristianem Johanssonem i Hansem Kleppenem. Pod Wielk Krokiew przybyo 10 000 kibicw. Skoczkowie rywalizowali w temperaturze -30 s. 10 lat pniej podczas kolejnych Mistrzostwa wiata w Zakopanem wygra Austriak Josef Bradl, ktry wtedy skaka ju w barwach hitlerowskich Niemiec, gdy miao to miejsce po Anschlussie (aneksji) Austrii. Kolejne miejsca zajli Norwegowie Birger Ruud i Arnhold Kongsgaard. Najlepszy polski skoczek przed wojn, Stanisaw Marusarz, ktrego imi jeszcze za ycia nadano Wielkiej Krokwi (1989), zaj pite miejsce. W latach 30-tych Krokiew bya jedn z najnowoczeniejszych skoczni w Europie (mozliwe byy na niej skoki do 80 m), wiksz od skoczni olimpijskiej w Ga-Pa, Lahti i Holmenkollen, a stadion narciarski PZN pod skoczni take nalea do najbardziej okazaych, i umoliwia z powodzeniem rozegranie zawodw w biegach, kombinacji norweskiej i skokach.3 Po raz trzeci M zorganizowao Zakopane w 1962 r. Mistrzostwa te byy pierwszymi, na ktrych rozegrano dwa konkursy - na redniej skoczni (K-70) i duej (K-90). Na Wielkiej Krokwi zwyciy mistrz olimpijski ze Sqaw Valley - Recknagel. Pobity zosta wwczas rekord frekwencji na trybunach z 1939 r. Tym razem zmagania skoczkw ogldao a 120 000 osb. Na Wielkiej Krokwi rozegrano do tej pory 25 konkursw Pucharu wiata, po raz pierwszy w sezonie 1979/80. Trzykrotnie podczas pucharowych zawodw triumfowa tu Adam Maysz, a w 1980 zwyciy Piotr Fijas.

Obecnym rekordzist skoczni jest Sven Hannawald, ktry w 2003 roku pofrun na odlego 140 metrw. W 2004 roku pokryto zeskok skoczni nowoczesnymi matami igelitowymi i wtedy te po raz pierwszy w stolicy polskich Tatr odbyy si zawody Letniej Grand Prix. Letni rekord obiektu wynosi 139,5 metra, ustanowiony zosta przez Norwega Daniela Forfanga podczas LGP wanie w 2004 roku. Latem 2007 roku wyrwna go Adam Maysz. Krokiew trzykrotnie gocia najlepszych sportowcw - studentw w ramach Uniwersjady: w 1956, 1993 oraz 2001 roku. Bohaterem ostatniej by ukasz Kruczek, ktry wywalczy dwa zote medale. Najwiksza polska skocznia wyposaona jest dodatkowo w sztuczne owietlenie, co umoliwia rozgrywanie wieczornych konkursw.



3Ju ok. 1936-37 r. PZN przygotowa plan udoskonalenia obiektu, drobnych przerbek, ktre miay uczyni Krokiew jedn z najpikniejszych skoczni wiata. wiadcz o tym sowa: - przygotowano szczegowy projekt jej przebudowy, powikszenia rozmiarw oraz wyposaenia technicznego. Wykonano to z uwagi na przygotowanie tego najwaniejszego obiektu narciarskiego do potrzeb wielkich spotka midzynarodowych w najbliszych latach, za: Sprawozdanie PZN z dziaalnoci za lata 1936 i 1937,s. 145. (chodzi o M FIS 1939 r., do ktrych kandydatur Zakopanego zoy PZN) - dane ze zbiorw Muzeum Tatrzaskiego.

[strona=4]
W odlegoci okoo stu metrw od Wielkiej Krokwi znajduj si cztery mniejsze obiekty - rednia (K-85), Maa (K-65), Maleka Krokiew (K-35) i skocznia K-15, nazywana Ada. Kompleks tych skoczni powsta na przeomie lat 50 i 60-tych (z wyjtkiem najmniejszej, ktra wybudowana zostaa w 2004 roku). Wszystkie przykryte s igelitem, wic funkcjonuj jako skocznie caoroczne. Powstanie redniej Krokwi zwizane byo z przyznaniem Zakopanemu prawa organizacji Mistrzostw wiata w narciarstwie klasycznym w 1962 roku. rednia Krokiew - fot. Adrian DworakowskiWadze FIS zaday wybudowania oddzielnej skoczni do konkursw kombinacji norweskiej. Autorem projektu skoczni by inynier Mieczysaw Samka. Komitet organizacyjny mistrzostw mia sporo problemw ze znalezieniem wykonawcy projektu. Termin oddania skoczni zblia si nieubaganie, a adne z miejscowych przedsibiorstw budowlanych nie chciao podj si realizacji projektu. Ostatecznie obiekt powsta na czas dziki mobilizacji okolicznych sympatykw narciarstwa. Nadzr nad budow obj sam Stanisaw Marusarz, a wrd jego najbliszych wsppracownikw znaleli si m.in: olimpijczyk z Ga-Pa, gwny inynier PPIS Micha Grski, eks-zawodnik, technik budowlany, Wadysaw Staszel-Polankowy oraz doskonay organizator Tadeusz Sztromajer.4 Koniec kocw powstay obiekt K-70 posuy nie tylko do rozegrania rzeczonych zawodw w kombinacji. To wanie podczas zakopiaskiego FIS-u w 1962 r. po raz pierwszy rozegrany zosta otwarty konkurs skokw na redniej skoczni. Wygra Norweg Toralf Engan przed Polakiem Antonim aciakiem i Niemcem Helmutem Recknaglem. 26 stycznia 1980 roku na redniej Krokwi rozegrane zostay tu inne bardzo wane zawody. Odby si tu wwczas konkurs Pucharu wiata. Mimo, i warunki atmosferyczne nie sprzyjay rozegraniu zawodw (najpierw odwil, potem halny) impreza dosza ostatecznie do skutku, a najlepszym skoczkiem okaza si wtedy Stanisaw Bobak. Od 1996 roku regularnie we wrzeniu lub padzierniku rednia Krokiew goci zawody o Mistrzostwo Polski na igelicie. W 1998 i 1999 roku na rednim obiekcie odbyy si zawody Letniego Pucharu Kontynentalnego. Stary igelit przykrywajcy skoczni raco odstawa jednak od wymogw FIS-u, wic Zakopane wypado z letniego kalendarza. W 2008 roku rednia Krokiew staa si aren Mistrzostw wiata Juniorw. Pierwotnie konkursy skokw miay zosta przeprowadzone na nowo otwartej skoczni w Szczyrku, jednak z powodu braku niegu przeniesiono je do Zakopanego. Triumfatorem konkursu indywidualnego zosta Andreas Wank, w zawodach druynowych zwyciya reprezentacja Niemiec, trzecia lokata przypada w udziale Polakom. Rekord redniego obiektu wynosi 94 m. i ustanowiony zosta podczas tyche mistrzostw przez ukasza Rutkowskiego. Letni rekord to 93,5 m. Tyle skoczy Niemiec Dirk Else podczas Pucharu Kontynentalnego we wrzeniu 1999 r. Najduszy nieoficjalny skok na redniej Krokwi odda Klimek Muraka, ktry pofrun a na 102 metr. Mniejsze skocznie s czsto miejscem zmaga modych adeptw skokw w ramach rnego rodzaju juniorskich zawodw. Rekord skoczni K-60 naley do Kamila Stocha (73,5 m.), obiektu K-35 do Pawa Sowioka (39,5 m.), a najduszym skokiem na "pitnastce" popisa si Dawid Jarzbek (18,5 m.).



4S. Marusarz, Na skoczniach Polski i wiata, W-wa 1974, s. 208-209.
[strona=5]
Jak wanym miejscem dla wiatowego narciarstwa klasycznego jest Zakopane mona si przekona ledzc kalendarze imprez "fisowskich" na ostatnie sezony. Pod Giewontem odbywaj si regularnie konkursy Letniej Grand Prix, zawody Pucharu wiata, Pucharu Kontynentalnego, Skocznia Puchar FIS, a take Pucharu wiata w kombinacji norweskiej. adne inne miasto nie jest obdarzane przez FIS tak hojnie imprezami midzynarodowej rangi. aska FIS - u jednak na pstrym koniu jedzi; moglimy si o tym bolenie przekona w ostatnich latach, kiedy to dwukrotnie Zakopane przegrao walk o organizacj Mistrzostw wiata w Narciarstwie Klasycznym.

W okresie midzywojennym powstaa skocznia narciarska na Hali Kondratowej. W 1936 roku, z powodu braku niegu na Krokwi, odbyy si na niej nawet Mistrzostwa Polski. W otwartym konkursie skokw wzio udzia 27 zawodnikw, a zwyciy Stanisaw Marusarz przed Bronisawem Czechem i Stanisawem Giewontem. Mona powiedzie, i legendarny "Dziadek" znokautowa swoich rywali, uzyska 57 i 58,5 metra. Drugiego w konkursie Czecha przeskoczy o 11,5 w pierwszej oraz 9,5 w drugiej serii. W 1956 roku skakano na tej skoczni podczas zgrupowa przed VII. ZIO w Cortina d Ampezzo. Intensywnie trenowaa tam kadra naszych kombinatorw norweskich z przyszym medalist olimpijskim Franciszkiem Groniem-Gsienic na czele. Na dwutygodniowe zgrupowania przedolimpijskie wykorzystywano pobliskie schronisko Stanisawa Skupnia. Obiekt posiada drewniany rozbieg oraz naturalny zeskok. Oprcz tego istniaa na Kondratowej jeszcze inna, "rezerwowa" skocznia. Znajdowaa si na dole Polany i bya zbudowana ze niegu. Wykorzystywano j wwczas gdy warunki wietrzne nie pozwalay na skakanie na wikszej skoczni. Dzi po skoczni na Hali Kondratowej nie ma nawet ladu.5

Podczas przygotowa do zimowych igrzysk w Garmisch-Partenkirchen brakowao w Zakopanem niegu. Treningi naszej kadry przeniesiono zatem do Doliny Piciu Staww Polskich, gdzie wykoczono niedawno due schronisko. Nieopodal zostaa wybudowana skocznia ze niegu (pod Niedwiedziem), na ktrej nasi kadrowicze uzyskiwali odlegoci do 50 metrw.6

Biaego puchu zabrako raz take w 1947 roku. W caym Zakopanem, nie byo ani grama niegu. Tymczasem wielkimi krokami zblia si Memoria Bronisawa Czecha, ktry wyjtkowo organizowano w kwietniu. Impreza po prostu musiaa si odby i zaczto rozpaczliwie poszukiwa miejsca, w ktrym daoby si przeprowadzi konkurs skokw. Wybudowano wic szybko skoczni terenow na Kasprowym Wierchu z progiem zbudowanym ze niegu. Jej rozbieg zaczyna si od dzwonu na szczycie Kasprowego na Goryczkow, gdzie by "prg" i zeskok! Bya to najwyej pooona (chodzi o wysoko n.p.m.) w historii skocznia narciarska w Polsce. Zawody wygra Jan Kula (37 i 36 m.). Poza konkursem Jzef Krzeptowski Daniel osign 38 m.7

W okresie midzywojennym stao w Zakopanem cae mnstwo stosunkowo duych skoczni terenowych wznoszonych ze niegu przez modzie. Najbardziej znana z nich to synna "Trupiara" zbudowana koo kocioa jezuitw. Skaczcy na niej chopcy przeskakiwali jezdni, ich wyczyny wymagay duej odwagi. Skakano na niej okoo 30 metrw. Inne podobne obiekty stay na Walowej Grze, w Spadowcu, na Maym ywczaskim, gdzie krlowa "klan Marusarzy", Lipkach, gdzie trener Janusz Fortecki przygotowa ok. 20 metrow skoczni wykorzystywan podczas zawodw dzieci. Synna jest, wznoszona nadal rokrocznie przez modych chopcw, skocznia "przy Jaworze" na Krzeptwkach na stoku Budzowskiego Wierchu (skakano na niej do ok. 20 m). Byy te "terenwki" na "Budwkach", na "Mranicy", "Pod Reglami", skocznia z drewnianym rozbiegiem staa na stoku Nosala. Wspomnie naley take o adnej skoczni koo "Warszawianki" przy ulicy Jagielloskiej, na ktrej wychowa si Wojciech Fortuna.8 We wspomnieniach Mistrza Olimpijskiego czytamy: "Koo domu mielimy swoj <> i dzie w dzie rozgrywalimy zawody. Kto by Piotrkiem Wal, kto inny Antonim aciakiem, najwicej jednak byo Marusarzy. Skakao nas wtedy pewnie ze trzydziestu. Wwczas takie skocznie byy w Zakopanem na kadej grapie. Przynis kto opat, raz dwa urzdzao si skocznie i ju zawody.9



5Ustalenia Wojciecha Szatkowskiego, Muzeum Tatrzaskie
6J. Kapeniak, Tatrzaskie diaby, Warszawa 1971, s.149.
7L. Fischer, J. Kapeniak, M.Matzenauer, Kronika nienych tras, Warszawa 1977, s. 13
8Ustalenia Wojciecha Szatkowskiego, Muzeum Tatrzaskie
9W. Fortuna, Szczcie w powietrzu, Chicago 2000, s. 11.

[strona=6]
W 1950 roku powstaa skocznia na Wyniej Kirze Mitusiej na pocztku Doliny Kocieliskiej. 6 stycznia rozegrano na niej pierwsze zawody, w ktrych zwyciy Jzef Krzeptowski, po skokach na 39 i 33 metry. Wyprzedzi Jana Kul i Rudolfa Frossa. Pierwszy skok na nowym obiekcie odda jego projektodawca i kierownik robt, Stanisaw Marusarz.10 Dziki pooeniu w zacienionym miejscu nieg utrzymywa si tam do dugo. Skocznia okazaa si pechow dla zawodnika AZS Zakopane Janusza Forteckiego, ktry dozna na niej bardzo cikiej kontuzji (zwichnicie koci i wyrwanie jej z biodra). W tej chwili po skoczni pozostaa ju tylko lena przecinka. Przed wybuchem II wojny wiatowej we wsi Kocielisko, odlegej od Zakopanego o 4 kilometry, stay nie istniejce ju dzisiaj trzy mae skocznie narciarskie.11

Ju w 1927 roku stana skocznia narciarska w Krynicy. Inicjatorem budowy obiektu by Polski Zwizek Narciarski, a wspar go Zarzd Krynicy w osobie dyr. in. Nowotarskiego i Komisji Zdrojowej. Liczono Dawna skocznia w Krynicyna oywienie miejscowoci uzdrowiskowej poprzez urzdzanie konkursw skokw narciarskich. Prowizoryczna skocznia istniaa tu ju wczeniej, w sezonie 1926/27 rozegrano udane i dobrze zorganizowane zawody o Mistrzostwo Krynicy, podczas ktrych pada idea wybudowania profesjonalnej skoczni w tym miecie. Do jej powstania przyczynili si dr Bolesaw Macudziski i dr Aleksander Boniecki. W czerwcu 1927 r. w ywcu odbyo si walne Zgromadzenie PZN - jedn z uchwa jakie wtedy podjto bya decyzja o sfinalizowaniu budowy skoczni narciarskiej w Krynicy. Wkrtce potem in. Roman Loteczka rozpocz prace ziemne, gdy teren by fatalnie uksztatowany. Wybudowa wysok na 32 m. wie, drewniany rozbieg skoczni mia 100 metrw dugoci. Prg mia nachylenie 6 stopni, by wysoki na 3 metry. Zeskok mia nachylenie od 35 do 38 stopnic. Prace nad budow obiektu posuway si bardzo szybko i ju przed sezonem 1927/28 skocznia bya gotowa. Wkrtce potem odbyy si w Krynicy pierwsze midzynarodowe zawody. Oprcz polskich skoczkw wystartowali take zawodnicy ze Szwecji: Lindstroem, Ljungman i Jonsson. Moliwe, e skakano tam nawet do 70 metrw. Dzi skocznia ta ju nie istnieje.12 W 1950 roku w Krynicy powstaa skocznia zbudowana wedug projektu Stanisawa Marusarza. Jej punkt konstrukcyjny wynosi 42 metry, a rekord 50 m. Niestety obiekt bardzo szybko uleg zniszczeniu i przesta by uywany.


10L. Fischer, J. Kapeniak, M.Matzenauer, Kronika nienych tras, Warszawa 1977, s. 24.
11Informacje pochodz z zasobw Muzeum Tatrzaskiego, zostay udostpnione i opracowane przez p. Wojciecha Szatkowskiego.
12Informacje pochodz z zasobw Muzeum Tatrzaskiego, zostay udostpnione i opracowane przez p. Wojciecha Szatkowskiego.
[strona=7]
31 grudnia 1928 na ysej Grze w Nowym Targu otwarto pierwsz w historii tego miasta skoczni narciarsk. Inicjatorem jej powstania byo Krakowskie Towarzystwo Sportowe Wisa. W inauguracyjnym konkursie triumfowa zakopiaczyk, Bronisaw Czech, a najlepszym z miejscowych okaza si Mieszkowski, ktry uplasowa si na 15 pozycji. Podczas konkursu w 1929 r. 29. miejsce zaj inny nowotaranin, zawodnik ON "Sok" w Nowym Targu, Zygmunt Rayski. Podczas zawodw "Sokoa" w 1931 r. 21. miejsce zaj 13-letni Furgo, na 22 pozycji znalaz si Jzef Pyzowski. Skoki w okolicach Nowego Targu rozwijay si dynamicznie. Ju na pocztku lat 30-tych znajdoway si tu trzy skocznie narciarskie: dwie zarzdzane przez ydowskie kluby narciarskie "ydowskie Towarzystwo Narciarskie Makkabi" i klub "Hagibor" i jedna, wiksza, prowadzona przez sekcj narciarsk K S "Podhale", klubu sportowego zaoonego w grudniu 1932 r. W 1934 r. otwarto now skoczni narciarsk na Kowacu. Na skoczniach Nowego Targu skaka te i zwycia zawodnik SN PTT - legenda polskich nart, Stanisaw Marusarz. Spord miejscowych skoczkw wyrniaj si w tym okresie: Karol Szponder, Kazimierz Betowski i Wadysaw Tylka. Warto powici troch wicej miejsca zawodnikom, ktrych wychowyway nowotarskie skocznie. Najlepszym z nich by przed wojn Stanisaw Sowiski. Na wspomnianych ju mistrzostwach kraju rozegranych na Hali Kondratowej w 1936 roku zaj 13 miejsce. Rok pniej by czternasty. Jego yciowym sukcesem bya 20 pozycja podczas Mistrzostw wiata w Zakopanem w 1939 roku. W 1937 r. Edward Ttnowski by na MP pitnasty. W latach powojennych dobrymi wynikami zaznaczaj si Kazimierz i Bogdan Rayscy. Betowski zwycia w konkursie skokw w 1947 r. W czowce zawodw s te Bogdan Rayski "Kazek", Stanisaw Gbiski, Wacaw Ryczka i Jan Rekucki, najlepszy nowotaranin w latach 50-tych. W okresie powojennym modzie z nowotarskich klubw skakaa na trzech skoczniach, usytuowanych na Kowacu (Kowaniec-Robw), przy drodze prowadzcej obecnie na wycig narciarski. Pierwszy z tych obiektw, skocznia 30-metrowa bya obiektem naturalnym, druga 50-metrowa miaa sztuczny rozbieg, a trzecia 40-metrowa, bya niedokoczona. Skoczniami zarzdza klub sportowy Podhale Nowy Targ, a nastpnie LKS Kowaniec. W barwach klubu trenowao ok. 15 skoczkw pod okiem trenerw Franciszka Kabuta i Stanisawa Dziobonia. Jednym z najzdolniejszych by reprezentant Polski, Aleksander Stoowski (skaka w czasach kiedy zoty medal w Sapporo zdoby Wojciech Fortuna), Andrzej i Wiesaw Kuziorowie, Wojciech Plewa, ktry skaka w kadrze juniorw oraz Zbigniew Klimowski - jedyny skoczek - olimpijczyk z Nowego Targu. Na rozbiegu skoczni w Nowym Targu stan w wieku zaledwie szeciu lat. Pamita, e odda wtedy cztery skoki: dwa z nich zakoczyy si upadkiem, a pozostae byy do udane. Byy to skoki w granicach 10 - 15 metrw. Klimowski reprezentowa Polsk na igrzyskach w Altberville, by tam 49 na duej skoczni. Skocznie na Kowacu przestay funkcjonowa w poowie lat 90-tych, kiedy pad klub LKS Kowaniec. Obecnie modzi nowotaranie skacz na terenowej skoczni nienej zlokalizowanej obok domu Klimowskiego. Osigaj tam okoo 15 metrw. Jedynym obecnie skoczkiem z Nowego Targu reprezentujcym Polsk na midzynarodowej arenie jest Dawid Kubacki.13

Na pocztku lat 30-tych dziki inicjatywie Czesawa Winiarskiego i dr. Artura Karola Wernera zbudowano skoczni w Szczawnicy na Jarmucie z zeskokiem do Malinowa. Do powstania obiektu wydatnie przyczyni si 1 Puk Strzelcw Podhalaskich z Nowego Scza. W inauguracyjnym konkursie skokw wzili udzia, oprcz miejscowych zawodnikw, take skoczkowie z Zakopanego, Krynicy, Nowego Scza i Lwowa. Skocznia ta zostaa jednak zniszczona podczas okupacji. Drugi obiekt do skakania powsta po wojnie na Palenicy z zeskokiem na Polanki, posiada murowany prg. W latach 1956-58 zosta gruntownie przebudowany. Zmieniono jego najazd, zeskok, obok ktrego usytuowano pokan wie sdziowsk z dwiema platformami i schodkami. Pierwszym rekordzist przebudowanej skoczni zosta Franciszek Takuki po skoku na 42,5 m. Najpowaniejsze zawody rozegrane w Szczawnicy to mistrzostwa wojewdztwa, ktre wygra Adam Majerczak. Skakano wtedy na nartach zjazdowych, zawodnicy osigali odlegoci do 65 metrw.14

Na caym Podhalu znajduje si bd znajdowao cae mnstwo innych obiektw, dzi ju najczciej nieczynnych. W miejscowoci Raba Wyna sta niegdy si 45-metrowy obiekt o nazwie Pilchwka, ktrego rekordzist by znany polski specjalista od kombinacji norweskiej, brzowy medalista Mistrzostw wiata w Falun, Stefan Hula, uzyskawszy tu 50 metrw. Obiekt zosta zbudowany jeszcze przed wojn, a ostatnia jego modernizacja miaa miejsce na przeomie lat 50-tych i 60-tych. Nieopodal Raby Wynej, w Rokicinach Podhalaskich istnieje czynna skocznia K-30, rozgrywane s na niej nieoficjalne zawody. W podzakopiaskim Chochoowie,Nieczynna skocznia w Chochoowie rodzinnej miejscowoci Roberta Matei stoi skocznia o punkcie konstrukcyjnym K-35. Nikt na niej obecnie nie skacze, problemem s sprawy wasnociowe. Zeskok jest prywatnym gruntem, waciciel pola nie wyraa zgody na korzystanie z niego. w waciciel przegrodzi nawet zeskok potem. Charakterystyczn cech tej skoczni jest jej wyjtkowo krtki prg. W pooonym nieopodal Chochoowa Dzianiszu istnieje nieczynna, acz pozostajca w nie najgorszym stanie skocznia K-50, naleca do klubu UKS Ostrysz Dzianisz. Take punkt konstrukcyjny usytuowany na 50 metrze posiadaa skocznia w Witowie. Cz rozbiegu tego obiektu stanowia rozpadajca si dzi drewniana konstrukcja. Skocznia jest jeszcze wykorzystywana przez amatorw.



13Informacje pochodz z zasobw Muzeum Tatrzaskiego, zostay udostpnione i opracowane przez p. Wojciecha Szatkowskiego.
14Na pdst. artykuu Ryszarda Remiszewskiego, e-gory.pl

[strona=8]
Skocznia narciarska o punkcie K-35 znajdowaa si w Bukowinie Tatrzaskiej. Bardzo ze wspomnienia zwizane z tym obiektem mia znakomity polski skoczek Jan Kula. W grudniu 1955 roku w caym Zakopanem brakowao niegu i bya to jedyna skocznia w okolicy, na ktrej znajdowao si troch biaego puchu. Niestety nie bya dobrze przygotowana do treningw. Kula ktry rozpocz tam przygotowania do igrzysk w Cortina d'Ampezzo zaliczy upadek, w wyniku ktrego zama nog i poegna si z upragnionym startem we Woszech. W Koniwce istniaa niegdy profesjonalna skocznia, ktr opiekowa si klub KS Start Zakopane. W tej chwili stoi tam obiekt wybudowany przez dzieci. Jest bardzo nietrway, co roku wyglda inaczej. Skacze si na nim do 15 metrw. Niegdy dwie skocznie stay w Rabce. Jedna z nich staa w centrum, koo kocioa, przy ulicy parkowej. Posiadaa drewnian konstrukcj, zostaa rozebrana prawdopodobnie w latach 70-tych. Inna skocznia, pochodzca z okresu midzywojennego, znajdowaa si na pnocnych stokach Rabki, skakali na niej czoowi skoczkowie z Zakopanego. Po niej rwnie nie ma ju ladu. Pozostaoci po skoczni istniej w Ojcowie. Wybudowana zostaa przez Towarzystwo Uzdrowiskowe Ojcw razem z torem saneczkarskim jako kompleks obiektw do sportw zimowych. Stanisaw Zacherek, wielki lokalny propagator narciarstwa do prowadzi do powstania drewnianej skoczni w Szaflarach, na ktrej w latach 1963-1969 prowadzi sekcj narciarstwa wyczynowego KS „Wisa-Gwardia z Zakopanego. Na skoczni tej wychowa si m.in. Czesaw Janik, bardzo dobry skoczek, ktry w 1970 roku skokiem na 87 metrw we Frenstadcie ustanowi igelitowy rekord wiata! By to jak na owe czasy fantastyczny wynik Poza tym w wielu podhalaskich miejscowociach istnieje bd istniao sporo innych obiektw do skakania, o ktrych brak dokadniejszych danych - w Naprawie (K-20), Poroninie na Galicowej (skocznia K-30, zamknita w latach 80-tych, ale znajdujca si w nie najgorszym stanie) Grapie, Suchem, Maniowach, Jurgowie, Czarnej Grze, Piwnicznej, Starym Sczu.

Podbeskidzie


Przeniemy si teraz w Beskidy. Region ten odegra dla polskiego narciarstwa nie mniejsz rol ni Podhale. Warto nadmieni, i w latach 60-tych, 90 procent skadu reprezentacji polskich skoczkw stanowili wanie zawodnicy z Beskidw. Najwaniejszym orodkiem, w ktrym uprawiano t dyscyplin staa si Wisa.

Pierwsza skocznia w tym miecie stana w 1929 roku. Obiekt znajdowa si pod Barani Gr na Przysopie. Jego wielk zalet by fakt, e nieg utrzymywa si tu do koca kwietnia. Zgrupowania zaczynay si na pocztku grudnia, a koczyy w maju. Treningi odbyway si zazwyczaj wczenie rano, gdy miejsce to byo bardzo nasonecznione. Uzyskiwano tutaj odlegoci do 42-43 metrw. Inauguracyjne zawody rozegrano 19 i 20 stycznia 1929 roku. Pod skoczni przybyo ponad 700 widzw, wrd ktrych nie zabrako przedstawicieli najwyszych wadz narciarskich, rzdowych i samorzdowych. Konkurs zakoczy si zwycistwem zakopiaczyka Bronisawa Czecha, ktry odda skoki na 27,5 i 28 m. Drugie miejsce zaj Cukier, a trzecie Szostak. Bya to skocznia bardzo lubiana przez wszystkich zawodnikw, przez wiele lat bya miejscem licznych zgrupowa treningowych skoczkw z caych Beskidw. Obiekt wychowa wielu wspaniaych zawodnikw, ktrzy odnosili potem liczne sukcesy midzynarodowe. Nikomu nie przeszkadzay niezbyt komfortowe warunki zakwaterowania oraz wyywienia w starym, drewnianym schronisku znajdujcym si nieopodal. Rozbieg tej skoczni rozebrano ostatecznie w 1977 roku.15

Natomiast w dniach 21-23 lutego 1931 roku otwarto w Wile zupenie nowy obiekt - skoczni w Wile - Gbcach (abajowie). Zaprojektowa j kapitan Loteczka, twrca wielu skoczni narciarskich w Polsce. Miaa ona prg wysoki a na 4 metry i mona byo osiga na niej odlegoci do 50 metrw. Inauguracyjny konkurs wygra na niej nie kto inny jak Stanisaw Marusarz. W 1937 r. skocznia ta jedyny raz w swej historii gocia czowk polskich skoczkw w ramach Mistrzostw Polski, a w konkurs take zakoczy si triumfem legendarnego zakopiaczyka. Po wojnie skocznia zostaa nazwana imieniem Jana Halamy - dziaacza sportowego. Do niedawna, co dwa lata, skocznia w Wile-Gbcach bya miejscem zmaga modych skoczkw w ramach Oglnopolskiej Olimpiady Modziey, a w ostatnich latach rozgrywane tu byy konkursy z cyklu Lotos Cup. Obecny jej rekord wynosi 72 metry i naley do Macieja Kota. Przez zeskok przechodzi droga, jest to powany mankament, wic na czas zawodw, a nawet treningw jezdnia musi by zamknita. Obok 65 - metrowej skoczni w abajowie znajduje si take mniejsza o punkcie konstrukcyjnym 35 m, jej rekord wynosi 45,5 metra i naley do Klimka Muraki i Pawa Sowioka. Skocznie te miay zosta pokryte matami igelitowymi, ktre znajdoway si niegdy na redniej Krokwi. Igelit z Zakopanego zosta przewieziony do Wisy przed szecioma laty i na tym poprzestano. Lea obok skoczni palony socem i polewany deszczem. W tej chwili nie nadaje si ju do uytku. Stan niemodernizowanej od lat skoczni stale si pogarsza. W Ministerstwie Sportu i Turystyki od duszego ju czasu ley wniosek o jej remont. Czynione s zabiegi o wpisanie skoczni do rejestru obiektw kluczowych dla sportu, co teoretycznie mogoby przyspieszy starania o pozyskanie rodkw. Pki co jednak realnych widokw na rych przebudow skoczni nie ma.


15W. Szatkowski, Od Marusarza do Maysza, Zakopane 2004, s. 380.
[strona=9]
Najbardziej znana skocznia w Wile to Malinka. Obiekt powsta w 1933 Dugo oczekiwana skocznia w Wile-Malinceroku. Pierwszym jego rekordzist by Mieczysaw Kozdru, ktry uzyska 41 metrw. Pierwsza powana modernizacja skoczni miaa miejsce w 1953 roku. Zmieniono wtedy profil skoczni, przeniesiono zeskok, wybudowano drewniana wie sdziowsk. Kolejna renowacja przypada na rok 1957; skocznia otrzymaa wtedy nowy profil progu. Od 1958 roku organizowano tu wielk, prestiow imprez midzynarodow - Puchar Beskidw. Wwczas skocznia ta gocia wielu wybitnych zawodnikw zza granicy. Skakali tu choby Koba Czakadze, Nikoaj Szamow, Gary Napalkov z ZSRR (swego czasu rekordzista skoczni) czy Rudolh Hoehnl i legendarny Jiri Raska z Czechosowacji. W 1960 roku mia na tej skoczni miejsce tragiczny wypadek jednego z najzdolniejszych polskich skoczkw - Zdzisawa Hryniewieckiego. Zawodnik ten zama sobie krgosup podczas treningu i reszt ycia spdzi na wzku inwalidzkim. Kolejna kapitalna przebudowa skoczni miaa miejsce w latach 1966-67, ale od pocztku lat 80-tych zacz si dla niej zy okres. Z roku na rok stawaa si coraz bardziej zaniedbana. Mistrzostwa Polski w 2001 roku byy ostatnim oficjalnym konkursem rozegranym na "Malince". Ostatnim rekordzist starej Malinki zosta Wojciech Skupie, ktry na wspomnianych zawodach skoczy tu 112 m., jednak najduszym skokiem popisa si podczas tych samych zawodw Robert Mateja. Zakopiaczyk dolecia a do 119 metra, ale skok zakoczy upadkiem. Po wielkich sukcesach Adama Maysza, w Wile pojawi si ambitny plan przebudowy skoczni. Miaa ona spenia wymogi Midzynarodowej Federacji Narciarskiej i goci najlepszych skoczkw w konkursach rangi Pucharu wiata. W planach byo te powstanie wycigu, nowej wiey, sztucznego owietlenia, wyoenie skoczni igelitem. Przewidziano rwnie budow kawiarni widokowej na grze rozbiegu. Powsta miay szatnie dla zawodnikw, pomieszczenia dla ekip, prasy, obsugi radiowo-telewizyjnej, administracji obiektu. Pierwsze ambitne plany przewidyway, e trybuny wok skoczni pomieszcz ponad 30 tysicy widzw! W sezonie 2004/05 miay w Wile odby si pierwsze zawody. Rozpoczcie budowy przecigao si jednak z rnych powodw i dopiero pod koniec 2004 roku przystpiono do prac. Niestety budowa co rusz napotykaa na rnego rodzaju przeszkody. Obiekt byby gotowy na jesie 2006 roku, planowano ju nawet rozegra tu Mistrzostwa Polski w 2007 roku, niestety w sierpniu 2006 roku na zeskoku obsun si kawa ziemi, przez co znowu termin otwarcia si opni. Budowa skoczni szczliwie zakoczya si pnym latem 2008 roku. 26 wrzenia oficjalnie otwarto now skoczni i nadano jej imi Adama Maysza. Rozegrano przy okazji konkursy o letnie Mistrzostwo Polski w kombinacji i skokach. Pomimo sabego sezonu letniego w konkursie indywidualnym patron nowej skoczni nie mia sobie rwnych i pewnie zwyciy. W zawodach druynowych najlepsza okazaa si druyna TS Wisa Zakopane. W lutym 2009 na Malince rozegrano zimowe Mistrzostwa Polski, w ktrych zwyciy Kamil Stoch. Na przeomie lutego i marca w Wile odby si Puchar Kontynentalny w skokach i kombinacji norweskiej. Rekord skoczni wynosi 132 metry i naley do Kamila Stocha.

Rodzinne miasto Adama Maysza dysponuje take kompleksem skoczni - Wisa Centrum. Trzy obiekty o punktach konstrukcyjnych 17m., 23m., 40m. powstay w latach 1962 - 64. Rekordzist najwikszej jest Pawe Skocznia w Wile-CentrumSowiok (49 m.). Skocznie su przede wszystkim celom szkoleniowym. Kapitaln modernizacj przeszy w 1997 r. Jesieni 2005 roku skocznia K-23 otrzyma nowe tory najazdowe w postaci specjalnych pyt lizgowych. S one zdecydowanie szybsze od metalowych czy porcelanowych, nie wymagaj polewania wod, co jest konieczne w przypadku tradycyjnych rozwiza. Stan obiektw obecnie daleki jest jednak od optymalnego i koniecznoci jest kolejna renowacja oraz wymiana starego igelitu, ktry jest w kiepskim stanie i nie nadaje si ju do uytku. Jeeli w najbliszym czasie na skoczniach nie rusz prace modernizacyjne obiektom grozi zamknicie.

W Wile znajduje si jeszcze jedna skocznia. Jest to may, treningowy obiekt K-20 z drewnianym rozbiegiem, nalecy do klubu KS Wisa Ustronianka. Znajduje si okoo kilometra od skoczni K-120.

W 2003 roku w Wile zaczto mwi te o potrzebie budowy skoczni mamuciej.16 Nierealny pomys jednak bardzo szybko upad.



16Fragment wywiadu z wczesnym prezesem PZN, Pawem Wodarczykiem, przeprowadzonym przez Dziennik Polski w lipcu 2003 roku: "Mylimy te o budowie "mamuta". Takie s w tej chwili tendencje w FIS, konkursy na "mamutach" maj trafi do programu igrzysk. Najwiksze imprezy wiatowe, w tym take Puchary wiata, bd przyznawane krajom majcym skocznie K 120 i K 185.

[strona=10]

Szczyrk to 5-tysiczne miasteczko w wojewdztwie lskim u podna Skrzycznego i Klimczoka. Jest to znany orodek wypoczynkowy i sportw zimowych. Znajduj si tam nartostrady, wycigi narciarskie oraz skocznie. Pierwsza skocznia w Szczyrku stana jeszcze w latach 20-tych. Zlokalizowana bya na poudniowym stoku Beskidka, czyli "u Laszczoka na grapie" i pozwalaa na osiganie trzydziestometrowych odlegoci. Udzia w jej powstaniu miay trzy organizacje: Zwizek Strzelecki, TG Sok oraz III Puk Strzelcw Podhalaskich. Wkrtce potem w rnych punktach Szczyrku masowo zaczy si pojawia skocznie terenowe. Byy to m.in. obiekty u Krupy, Za Wodospadem, Za Wod, Na Grapce.

Wreszcie swych narodzin doczekaa si take skocznia Skalite. 14. lutego 1937 roku rozegrano na niej inauguracyjny konkurs zorganizowany Nowe skoczni w Szczyrkuprzez WKS Bielsko. Obiekt pozwala na osiganie ponad 40 metrowych odlegoci. Po wojnie skocznia zostaa gruntownie przebudowana. Jej uroczyste otwarcie poczone z konkursem skokw nastpio w styczniu 1952 roku. Zawody rozgrywane przy 10 - tysicznej publicznoci wygra Antoni Wieczorek przed Janem Kul, Stanisawem Marusarzem i Jakubem Wgrzynkiewiczem. Pierwszy oficjalny rekord zmodernizowanej skoczni "Skalite" wynosi 63,5 metra, a ustanowi go w 1953 roku Antoni Wieczorek, wkrtce potem poprawi go o 4,5 metra Aleksander Kowalski. Niegdy corocznie rozgrywano tu konkursy w ramach Pucharu Beskidw. Trzy pierwsze zawody z tego cyklu (1958,1959,1960) zakoczyy si zwycistwem Wadysawa Tajnera, a na licie triumfatorw widniej take nazwiska bardzo znanych skoczkw z zza granicy takich jak: Koba Czakadze z ZSRR (1966), reprezentant NRD - Peter Lesser (1967) czy Fin Kalevi Tuhkanen (1973). 17Obiekt ten wychowa wielu znanych skoczkw, ktrzy odnosili pniej sukcesy na arenie midzynarodowej, takich jak: Antoni aciak, Jakub Wgrzynkiewicz, Antoni Wieczorek, Jakub Huczek, Stefan Przybya, Emil Dawid, Jzef Przybya i Jzef Kocyan. Skocznia czsto bya aren zmaga o Mistrzostwo Polski. Po raz ostatni impreza ta odbya si na starym „Skalitem w marcu 2003 roku. Zwyciy wtedy wieo upieczony Mistrz wiata z Predazzo, Adam Maysz przed ukaszem Kruczkiem i Marcinem Bachled. Kiedy okazao si, e Midzynarodowa Federacja Narciarska powierzya Szczyrkowi organizacj Mistrzostw wiata Juniorw w 2008 roku i IX Zimowego Olimpijskiego Festiwalu Modziey Europy w 2009 roku, oczywistym stao si, e przestarzaa skocznia musi zosta poddana gruntownej przebudowie. Na jej miejscu stan mia nowoczesny obiekt oraz dwie mniejsze skocznie, K-70 i K-40. W maju 2007 roku rozstrzygnito przetarg na budow caego kompleksu i wkrtce potem pen par ruszy miaa kapitalna modernizacja nowej 90-tki, wszak czasu nie byo za wiele. Niestety podobnie jak w Wile tak i tutaj nie obyo si bez problemw. Najpierw trzeba byo uzyska pozwolenie na budow od Wojewdzkiego Parku Narodowego, gdy projekt przewidywa, e skocznia zahaczy o jego tereny. Gdy owo pozwolenie udao si w kocu uzyska i ekipa budowlana miaa rozpocz prac, na przeszkodzie stana afera apwkarska w warszawskiej centrali COS-u, ktra wstrzymywaa inwestycj. Prace ruszyy na dobre dopiero we wrzeniu. Dramatyczn walk z czasem udao si wygra, obiekt o punkcie K-95 i HS 108 by gotowy w pierwszej poowie stycznia, lecz jak na ironi w przeprowadzeniu Mistrzostw wiata przeszkodzia pogoda. Z powodu braku niegu konkursy awaryjnie przeniesiono do Zakopanego. 16 i 17 lutego rozegrano za to dwa konkursy FIS Cup, w ktrych triumfowali ukasz Rutkowski i Piotr ya. Pod koniec 2008 roku dokoczono budow skoczni K-70, ktra w minionym sezonie staa si aren konkursw Lotos Cup. Podczas tych zawodw pad rekord obiektu - 78 metrw autorstwa Andrzeja Gsienicy. Na wikszej skoczni rozegrano konkursy skokw i kombinacji norweskiej w ramach Zimowego Olimpijskiego Festiwalu Modziey Europy oraz indywidualne i druynowe Mistrzostwa Polski. Obecny rekord skoczni K-95 „Skalitewynosi 107 metrw i naley do Soweca Petera Prevca. Niestety ucicha w ostatnim czasie kwestia przetargu na skoczni K-40.

Skalite to nie jedyna skocznia rednia w Szczyrku. Poza ni znajduj si tam, a raczej znajdowa obiekt im. Zdzisaw Hryniewieckiego Pod Biaym Krzyem w Przeczy Salmopolskiej, ktry take posiada punkt K usytuowany na 85 metrze. Decyzj o jego powstaniu podjto w 1976 roku, budowa trwaa 10 lat, a pierwsze skoki oddano tam w sezonie 1985/86. Obok skoczni redniej wybudowano take trzy mniejsze. Skocznia miaa drewniany rozbieg, podpierany przez betonowe supy. Obiekt wyposaony by te w trybun i wie sdziowsk. Powanym mankamentem by jednak brak wycigu, skoczkowie dug drog na gr musieli pokonywa piechot po lenej ciece. W marcu 1991 roku skocznia w Przeczy Salmopolskiej bya aren konkursu o Puchar Europy (poprzednik Pucharu Kontynentalnego). Rozegranie zawodw do koca stao pod duym znakiem zapytania. W caych Beskidach brakowao niegu i trzeba byo rnych oryginalnych zabiegw, cznie z posypywaniem zeskoku trocinami, by impreza dosza do skutku. Ostatecznie zawody odbyy si, a ich triumfatorem zosta Austriak Franz Neulaendtner, swego czasu v-ce mistrz wiata w lotach oraz brzowy medalista olimpijski w druynie. Niegdy Pod Biaym Krzyem goci te sam Jens Weissflog. W latach 90 - tych regularnie odbyway si tu zawody Pucharu wiata B w Kombinacji Norweskiej, w 1994 roku podczas oficjalnego treningu przed konkursem z tego cyklu, Sowak Ladislaw Sulir ustanowi rekord skoczni, skokiem na 91 metrw. W samych zawodach najduszym skokiem popisa si ukasz Kruczek, ktry osign 89 metrw. Obiekt by te aren zmaga najlepszych polskich skoczkw w mistrzostwach kraju. W 1995 roku kibice ze Szczyrku byli wiadkami ciekawej rywalizacji Adama Maysza z Wojciechem Skupniem. Zwyciy ostatecznie skoczek z Poronina, gdy Maysz nie usta swojej drugiej prby. Jednak ju kilka tygodni pniej by jedn z najwikszych sensacji Mistrzostw wiata w Thunder Bay. Niestety wkrtce potem skocznia zacza si sypa, a wadze Szczyrku, ktre przejy j od bielskiego OSiR-u nie dysponoway odpowiednimi rodkami, by j uratowa. Zostaa zamknita i przeznaczona do rozbirki. 31 maja 2000 roku poar strawi drewnian konstrukcj. Do dzi nie wiadomo jaka bya jego przyczyna. 18



17Wojciech Szatkowski, Jacek Wodyga, Rafa Gucia, multimedialna "Encyklopedia Skokw Narciarskich 2004".
18Opracowano na podstawie artykuu Piotra Zawadzkiego (gazeta.pl).
[strona=11]

Opomiarowana skocznia w SzczyrkuW Szczyrku "Biej" zlokalizowane s kolejne dwie skocznie o punktach K 33 i 50 m. Rekordzist wikszej jest Jakub Kot z wynikiem 56 m. Autorami najduszych skokw na K-33 s Pawe Sowiok, Klimek Muraka i Aleksander Zniszczo (37 m.). Obie skocznie pokryte s igelitem, nale do klubu Sok Szczyrk. Powstay jeszcze przed wojn. Na pocztku lat 50-tych zostay kapitalnie zmodernizowane, lecz niedugo potem ponownie zaczy popada w ruin. W 1973 roku pod okiem trenera Stanisawa Porbskiego wyremontowano ten sypicy si ju obiekt. Wyposaony zosta w nowe rozbiegi i ma trybun, a wkrtce potem take w prowizoryczne sztuczne owietlenie. Po ukoczeniu budowy caego kompleksu w Skalitem, skocznie w Biej maj zosta zamknite.

Szczyrk moe si take pochwali pierwsz w Polsce opomiarowan skoczni krnikow. Jest to obiekt K17 o nazwie Anto, ktrego cech charakterystyczn jest to, i zamiast po porcelanowej, czy stalowej nawierzchni, skoczek zjeda po specjalnie uoonych rolkach. Na rozbiegu zostay zainstalowane elektroniczne czujniki, dziki ktrym kady skok moe by zapisany na dyskietce (sia odbicia, miejsce, szybko najazdu, inne wane parametry) i przeanalizowany przez trenera w dowolnym czasie. Z ekranu monitora podczonego do komputera mona odczyta si odbicia zarwno prawej, jak i lewej nogi skoczka. Pomysodawc tego przedsiwzicia jest inynier z Warszawy, Stanisaw Banerski.

W poowie lat 80-tych przy Szkole Podstawowej nr 1 stana skocznia narciarska zaprojektowana przez in. Juranda Jareckiego. Inicjatorem powstania obiektu by Bronisaw Porbski, a do prac wczy si take Bolesaw Wgrzynkiewicz. Skocznia nie bya szczeglnie mocno eksploatowana, skakali na niej w zasadzie tylko uczniowie szkolnego klubu. Drewniany rozbieg zosta rozebrany w 1996 roku. Do dzi obok szkolnego boiska mona oglda pozostaoci po tym obiekcie.

W latach 50-tych pojawi si pomys wybudowania w Szczyrku skoczni mamuciej, na ktrej mona by oddawa skoki powyej 110 metra. Bya to inicjatywa znanego i cenionego wwczas zawodnika, trenera i dziaacza, Antoniego Wieczorka. Pierwsza wersja tego projektu przewidywaa budow szczyrkowskiego "mamuta" pod Przecz Salmopolsk, a druga midzy maym a duym Skrzycznem. By to jednak zbyt miay pomys jak na lata powojenne i do powstania "giganta" w Szczyrku w kocu nie doszo.19 Jednak dziki zapaowi Wieczorka stano kilka innych beskidzkich skoczni. Byy to midzy innymi nie istniejce ju obiekty na Zbjnickiej i Jeziorze. Wieczorek organizowa te cykliczne zawody na skoczniach: Na Dolinach, Na cianie, Zabina, Pod Gronickiem na Skalitem, ktre wzorem Leopolda Tajnera latem pokrywa matami ze somy. Niestety w latach 60-tych obiekty te zaczy znika...



19W. Szatkowski, Od Marusarza do Maysza, Zakopane 2004, s. 99.
[strona=12]

Trzecim po Wile i Szczyrku najwaniejszym orodkiem narciarskim w Kompleks skoczni w GoleszowieBeskidach jest Goleszw. Pocztki narciarstwa w tej miejscowoci datuje si na poow lat dwudziestych. Pierwsza skocznia narciarska powstaa tu ju w 1926 roku pod Grabwk, kolejna z punktem K wynoszcym okoo 35 metrw zostaa wybudowana na pocztku lat 30-tych pod Goleszowsk Gr z inicjatywy Gustawa Kodonia, ktry by pierwszym zawodnikiem w Goleszowie uprawiajcym narciarstwo klasyczne. W latach 1933-36 odbyy si tu trzy konkursy skokw najlepszych skoczkw Okrgu lskiego. By to wielki pojedynek dwch czoowych zawodnikw: wspomnianego Kodonia oraz Mieczysawa Kozdrunia. Ostatecznie Puchar Goleszowa dwukrotnie wpad w rce tego pierwszego. W latach powojennych po zakoczeniu kariery zawodniczej trenerem w miejscowym klubie zosta Leopold Tajner, ktry doprowadzi do powstania w Goleszowie i okolicach 10 skoczni narciarskich. Byy to gwnie niewielkie picio- czy dziesiciometrowe skocznie terenowe. Jedna z goleszowskich skoczni ju w latach 40-tych posiadaa sztuczne owietlenie. Gwnym zamierzeniem trenera Tajnera byo stworzenie skoczkom w okresie letnim warunkw jak najbardziej przypominajcych zimowe. W latach 1947-48 pokryto matami ze somy tzw. "redni" skoczni w Goleszowie oraz ma na Grze Chem. Letnie skoki wzbudzay ogromne zainteresowanie wrd okolicznej ludnoci. Pomys ten jednak nie do koca si sprawdzi i zaprzestano tego typu treningw. Prdko nart na zeskoku bya za maa, pomimo smarowania ich parafin i rop, a ldowanie z upadkiem powodowao czste zrywanie mat.20 Obecnie Goleszw dysponuje kompleksem czterech skoczni narciarskich, nalecych do klubu LKS Olimpia Goleszw. S to obiekty o punktach konstrukcyjnych 50 m., 38 m., 30 m., 17m. Dwie z nich, "siedemnastka" i "trzydziestka" od ponad 20 lat pokryte s igelitem. Jaki czas temu istniaa take malutka skocznia K-9, ale zlikwidowana zostaa przy przebudowie obiektu K-17. Najwiksza ze skoczni, K-50, nie jest obecnie uywana i od kilku lat czeka na swoj modernizacj. Remont nawet si rozpocz - zeskok zosta wyprofilowany do przebudowy, ale nigdy go nie ukoczono. Pewnym mankamentem goleszowskich obiektw jest to, e zaraz za wybiegiem skoczni znajduje si kilkumetrowe urwisko, na szczcie zabezpieczone siatk, ale zdarza si, e kto w ni wpada po skoku. Na skoczniach w Goleszowie dwa razy w roku odbywaj si konkursy dla modych adeptw skokw. 3 maj przeprowadza si tu Memoria im. Leopolda Tajnera, na pocztku grudnia rozgrywany jest konkurs mikoajkowy.

Pierwsze skoki na nartach w Koniakowie oddano ju w 1923 roku. Wiadomo, e po biegach terenowych narciarze organizowali sobie zawody w skokach. Niespena 10 lat pniej powstaa w Koniakowie jedna z najstarszych w tym regionie profesjonalnych skoczni. Otwarto j 3 stycznia 1932 roku. Wybudowana zostaa przez miejscowych narciarzy, wedug planw kpt. Loteczki. Skocznia zostaa powicona przez miejscowego proboszcza, a zaraz potem rozegrano na niej inauguracyjne zawody. Na starcie stano dziewiciu zawodnikw, a najlepszy okaza si T. Zeydel z Zakopanego, ktry pofrun na odlego 31 metrw. Skocznia powstaa na grze Ochodzita, na niezalesionym stoku w miejscu zwanym Grapk. W celu waciwego przystosowania terenu wycito drzewa na zeskok i postawiono kamienny prg. Poniewa w tym miejscu znajdoway si pola uprawne, latem w prg chowano w stodole. W grudniu 1936 roku w Beskidach gono byo o wyczynie zawodnika Wisy Zakopane Bochenka. Oddajc skok na odlego 40,5 m, pobi rekord koniakowskiej skoczni. Takie byy pocztki skokw narciarskich w Koniakowie. W latach 70-tych trenerem w ROW-ie Rybnik, ktry mia sekcj narciarsk w Koniakowie, zosta Leopold Tajner. W 1971 roku Tajner wybudowa tu sztuczny rozbieg, dziki czemu obiektowi przyznano licencje i mg sta si aren oficjalnych zawodw. Jego cech charakterystyczn bya bardzo stroma bula, komu udao si j przeskoczy, ten osiga dobre wyniki. Wanie w Koniakowie trenowali przyszli olimpijczycy - Jan Legierski i Stanisaw Kawulok. Skocznia ta posiadaa jednak kilka wad. Pokrywa niena utrzymywaa si tu stosunkowo krtko, gdy obiekt pooony by na poudniowym stoku. Dlatego te odbyway si tam gwnie zawody, treningi czsto musiano przenosi na inne skocznie. Poza tym tu pod progiem biega droga do przysika Kosarzyska. Organizatorzy obawiali si, e w razie upadku na rozbiegu mogoby doj do tragedii. Zdarzao si, e w momencie wykonywania skoku tu pod progiem przejeda wz cignity przez konia. W poowie lat 70. na wniosek wjta sztuczny rozbieg zosta rozebrany. Pasjonaci skokw pragnli przywrci jej dawny wygld, na przeszkodzie stana im jednak reforma administracyjna z 1975 roku. Klubowi z wojewdztwa katowickiego nie wolno byo inwestowa w obiekt pooony w wojewdztwie bielskim. Po zakoczeniu pracy z kadr narodow Tadeusz Koder, ktry wychowa si na tej skoczni postanowi doprowadzi j do dawnego stanu. Ze Skandynawii przywiz projekty nowoczesnego profilu i wsplnie z zawodnikami Olimpii Goleszw, ktra przeja sekcj od ROW-u, przywrci jej dawn wietno. W 1983 roku obiekt ponownie uzyska licencj, wtedy te odbyy si w Koniakowie najpowaniejsze zawody w historii skoczni: mistrzostwa Polski juniorw modszych. Pad wtedy rekord obiektu. Bogdan Papie polecia na odlego 51 metrw. Ostatni konkurs skokw w Koniakowie odby si 7 marca 1993 roku. Zorganizowano nietypowe zawody druynowe, ktre obejrzao ponad tysic kibicw. W rodzinnych duetach skakali ojcowie z synami. Wystartowao siedem par: z Koniakowa, Istebnej i Jaworzynki. Zwyciy duet Jan (senior) i Daniel (junior) Krelokowie z Koniakowa. Niestety po tych zawodach zeskok coraz bardziej zarasta, skocznia popadaa powoli w ruin. Kilka lat temu teren zosta rozparcelowany pod domy mieszkalne. Dzi trudno domyli si, e kiedy w tym miejscu istniaa skocznia.21



20W. Szatkowski, Od Marusarza do Maysza, Zakopane 2004, s. 109.
21Opracowano na podstawie artykuu Pawa Czado (gazeta.pl)
[strona=13]

W latach 50-tych dziki wysikowi mieszkacw Wilkowic powstaa tam pikna skocznia narciarska, ktrej budow pilotowa trener Franciszek Klima. Wychowaa kilku olimpijczykw: Zbigniewa Hol, Tadeusza i Jzefa Pawlusiakw. Obiekt mia bardzo nowoczesny profil, jak na tamte czasy. Jego rekord wynosi 43 metry. W 1962 roku skocznia ulega przebudowie, staa wtedy na betonowych supach. Wwczas rozgrywano na niej konkursy o Mistrzostwo lska. W pewnym okresie wyposaona bya nawet w sztuczne owietlenie, a obok niej przebiegaa owietlona trasa biegowa. Cech charakterystyczn skoczni by bardzo wysoki prg, przez co wielu skoczkw nabierao dla niej szczeglnego respektu. Gdy klubom zaczo brakowa pienidzy, skocznia stopniowo popadaa w ruin.1822 Do dzi zachoway si po niej jedynie betonowe supy, do ktrych mocowano drewnian konstrukcj wiey.

Pierwsza skocznia w Andrychowie powstaa jeszcze przed 1939 rokiem. Po wojnie mocno zdewastowany obiekt zosta odbudowany, lecz suy stosunkowo krtko, gdy ponownie zosta zaniedbany. W 1956 roku wybudowano skoczni na Paskiej Grze. Prace nadzorowaa firma z Krakowa, za co klub zapaci 20 tysicy wczesnych zotych. Wszystkie prace ziemne wykonane zostay w czynie spoecznym przez czonkw sekcji narciarskiej. Rozbieg mia 50 metrw dugoci i zbudowany zosta z drewna. Punkt konstrukcyjny skoczni wynosi 25 metrw, moliwe byy tu skoki w okolicach 30 metra. Najbardziej znani skoczkowie z Andrychowa to: Adam Wglarz, Henryk Hojny, Czesaw Pytel, Wadysaw Pierkiel, Stanisaw Ponka, Jerzy Kalafaticz. W latach 60-tych skocznia zostaa zdewastowana.

W ramach Narodowego Programu Rozwoju Skokw w oddalonej o 6 km. od Andrychowa wiosce Rzyki planowano wybudowa pokryt igielitem skoczni K-25. Skocznia miaa by czci orodka sportowego Leskowiec. Miaaby powsta w ssiedztwie planowanego wycigu krzesekowego Znalaz si ju potencjalny inwestor, ktry by zainteresowany podjciem tej inwestycji szacowanej na 20-30 mln z. Przeszkod nie do pokonania okaza si jednak brak zgody kilkunastu wacicieli dziaek, ktrzy nie zgodzili si ich przekaza pod orodek.

Pierwsze skocznie na lsku powstay w okolicach Bielska. Ju w 1921 roku rozegrano konkurs na Magurze, a w 1923 powstaa wiksza skocznia na Klimczoku. Po wojnie na skoczniach w "Cygaskim Lesie" w Bielsku-Biaej sw przygod ze skokami zaczyna jeden z najwikszych talentw w historii polskich skokw, Zdzisaw Hryniewiecki. W 1948 roku podczas swoich pierwszych zawodw uzyska dwukrotnie 16 metrw i zaj w konkursie drugie miejsce. Pierwszy skok w karierze odda tu take jeden z najlepszych polskich skoczkw lat 60-tych Piotr Wala, olimpijczyk z Innsbrucku i smy zawodnik Mistrzostw wiata w Zakopanem w 1962 r. Obiekty te miay punkty K usytuowane na 15 i 25 metrze, byy wasnoci klubu KKS Bielsko. Prawdopodobnie w Bielsku znajdowaa si jeszcze jedna skocznia, zlokalizowana na Szyndzielni.

W 2006 roku stany dwie mae skocznie narciarskie w Gilowicach. Ich punkty konstrukcyjne wynosz 14 i 19 metrw. Gwnym pomysodawc projektu byli rodzice modych adeptw skokw z Gilowic, ktrych trzeba byo wczeniej dowozi na treningi do Szczyrku. 67% kosztw, jakie pochona budowa skoczni pochodzio z gminy w postaci materiaw i rodkw wasnych, pozostae 33% otrzymay z Ministerstwa Sportu. Bya to kwota 265 tys. z. Obiekty s wyposaone w igelit (przywieziony z Zakopanego), sztuczne owietlenie, nowoczesne tory najazdowe, a w przyszoci planuje si wzorem Szczyrku zainstalowa tu oprogramowanie komputerowe. By moe w przyszoci powstanie tu jeszcze jeden, nieco wikszy obiekt, trzydziesto- lub czterdziestometrowy. Na chwil obecn na skoczni stosunkowo czsto odbywaj si zawody dla dzieci.

Pierwsza skocznia w miejscowoci Bystra lska powstaa w 1955 roku, a jej rekordzist by najsynniejszy sportowiec z Bystrej, znakomity przed laty skoczek, Jzef Przybya, ktry uzyska na niej 26 metrw. Obiekt ju kilka lat pniej uleg dewastacji. Skocznia w ssiedniej Bystrej Krakowskiej zostaa w tym samym czasie zniszczona przez wichur, wic skoczkowie z klubu LKS Klimczok Bystra przez kilka lat musieli korzysta z obiektw w innych, pobliskich miejscowociach. W 1973 roku powstay trzy inne obiekty w Bystrej: skocznia K-34 na Szyndzielni, K-24 na Koziej Grce oraz skocznia K-10. Podczas otwarcia skoczni swoj karier zakoczy Przybya, skaczc dwukrotnie na odlego 30 metrw. W inauguracyjnych zawodach zwyciy Edward Pyzda przed Stefanem Hul Seniorem. Z czasem wszystkie skocznie zostay pokryte igelitem. Swoje pierwsze kroki stawia na tych obiektach reprezentant miejscowego klubu, obecny trener polskiej kadry, ukasz Kruczek. W wieku 12 lat trenowa w Bystrej lskiej rwnie Adam Maysz W 1994 roku rozegrano tu ostatnie zawody. Znajdujce si w lesie skocznie zaczy niszcze przez du wilgotno, niskie temperatury oraz lekkomylno miejscowej modziey, ktra jedzia po skoczniach... motorami.23 W ostatnich latach narodziy si plany powstania dwch nowych maych skoczni. Dziaacze z Bystrej od kilku lat wykazywali duo uporu i determinacji w walce o budow obiektw. Starannie przygotowana dokumentacja skoczni od pocztku speniaa wszystkie warunki formalne, jednak wadzom z Bystrej dugo nie udawao si wygra z urzdnikami rnych szczebli walki o rodki finansowe. Optymizmem powiao dopiero pod koniec 2008 roku. Wwczas, Zbigniew Banet, prezes klubu LKS Klimczok Bystra oznajmi, i pienidze na budow skoczni zostay przyznane i nic nie stoi na przeszkodzie, by rozpisa dugo oczekiwany przetarg. Wadzom w Bystrej w przyszoci marzy si take powstanie skoczni redniej K-60.

W 1934 zbudowano skoczni z drewnianym rozbiegiem na Kaplicwce w Skoczowie. W 1938 roku powstay dwie skocznie w Brennej - na Porbkach i naprzeciw kocioa. Obie wyposaone byy potem w maty igelitowe, ktre w tej chwili pokrywaj obiekty w Wile-Centrum. W 1955 roku powstay dwie skocznie w Rycerskiej Grce, zbudowane z inicjatywy miejscowych dziaaczy na Zagrodzie, na stoku Parszywki. Obiekty funkcjonoway zaledwie dwa lata, poniewa rozpad si tamtejszy LZS. W latach 50-tych i 60-tych skakano na nartach take w ywcu na Maym Grjcu. Skocznia znajdowaa si u zbiegu wd Koszarawy i Soy, posiadaa drewniany rozbieg, osigano na niej odlegoci do okoo 25 metrw.

Cakiem niedawno istniay skocznie w Wgierskiej Grce, na ktrej swj rekord yciowy skokiem na 26 metrw ustanowi Marek Siderek oraz w Zwardoniu; tamtejsze, stosunkowo due obiekty, byy nawet aren Mistrzostw Polski Juniorw. Swego czasu skocznia znajdowaa si take w Istebnej, zostaa rozebrana przed laty, poniewa opuszczona i zaniedbana przestaa nadawa si do uytku. Skocznia w Istebnej W 2004 roku pojawiy si powane plany budowy nowego obiektu w tej miejscowoci. Gmina postanowia wybudowa go w tym samym miejscu, w ktrym sta stary obiekt. Miaa to by 25-metrowa skocznia, suca miejscowej modziey, ktra zmuszona jest dojeda na treningi do Wisy. Oczywicie, jak w wikszoci tego typu przypadkach, do dzi skocznia nie powstaa. Niezalenie od tego w Istebnej stana maa treningowa skocznia terenowa, na ktrej skacz zawodnicy Ustronianki, kiedy w Wile brakuje niegu (Istebna jest pooona wyej ni Wisa).


22W. Szatkowski, Od Marusarza do Maysza, Zakopane 2004, s. 213.
23Oprac. na pdst. artykuu Leszka Bayskiego (Gazeta.pl).
[strona=14]

Sudety

Mimo, i Karkonosze nie nale do najwyszych w Polsce pasm grskich, warunki do rozwoju narciarstwa s tam znakomite. Najstarsze lady uprawiania skokw w tym regionie pochodz z koca XIX stulecia. O tym jak wielkie byy moliwoci tego regionu wiadczy moe choby fakt, i na tych terenach Niemcy planowali zorganizowa w 1940 roku Igrzyska Olimpijskie.

Pierwsza skocznia w tym regionie zostaa zbudowana w Szklarskiej Porbie, na Hali Szrenickiej w 1905 roku. Rok pniej, w grudniu zostay tu rozegrane mistrzostwa Niemiec. Obiekt funkcjonowa prawdopodobnie do lat 50-tych. Tu po I Wojnie wiatowej zbudowano 30-metrow skoczni przy Wwozie Kamieczyka (Zackelfallschanze). W 1931 roku pod Owczymi Skaami powstaa dua, midzynarodowa skocznia, Himmelsgrundschanze. Jej punkt konstrukcyjny usytuowano na 53 metrze, z czasem po kilku przebudowach przesunito go a na 70 metr. Pierwszy konkurs odby si tam w 1932 roku, byy to take Mistrzostwa Niemiec. Po wojnie, gdy Szklarska Porba naleaa ju do Polski, wan rol w tym regionie penia dua skocznia na zboczu Babica naleca do miejscowego klubu Szrenica. Od 1947 roku regularnie rozgrywano tu konkursy noworoczne, na ktre zjedali skoczkowie z Zakopanego, Krakowa, Wabrzycha i Karkonoszy. 6 marca 1949 roku odbyy si tu due zawody z udziaem najlepszych skoczkw z Podhala i Beskidw. Do Szklarskiej Porby zjechali m.in.: Stanisaw Marusarz, Jan Kula, Daniel Krzeptowski, Wadysaw Tajner, Antoni Wieczorek, Jakub Wgrzynkiewicz. W 1954 roku skocznia bya aren zmaga o mistrzostwo Dolnego lska. Najlepszy okaza si wwczas Tadeusz Jankowski z Budowlanych Karpacz po skokach na 44,5 i 44 metry. Dwa lata pniej w Szklarskiej Porbie jeden jedyny raz rozegrano Mistrzostwa Polski w skokach, ktre zgromadziy rekordow liczb 230 uczestnikw. Pewne zwycistwo odnis Wadysaw Tajner po skokach na 60,5 i 62 metry. Due zainteresowanie towarzyszyo konkursowi zorganizowanemu w 1973 roku. Jak oficjalnie ogoszono, w zawodach mia wzi udzia mistrz olimpijski z Sapporo, Wojciech Fortuna i to wanie jego nazwisko przycigno pod Babiniec takie tumy kibicw. Ostatecznie mistrz nie stan na starcie, a zwycizc okaza si Stanisaw Gsienica-Daniel, ktry skokiem na 65,5 metra ustanowi przy okazji nowy rekord obiektu. By to jeden z ostatnich wikszych konkursw w Szklarskiej. Niestety w latach 70-tych ubiegego wieku skocznia popada w ruin i zostaa w kocu rozebrana.24 Kilka lat temu pojawiy si gosy o koniecznoci odbudowy obiektu. Jacek Wodyga, starosta jeleniogrski oraz czonek Midzynarodowej Federacji Narciarskiej, ktry jest autorem projektu, midzy innymi, Wielkiej Krokwi i Orlinka w Karpaczu, by gotw za darmo opracowa profil tego obiektu. Niestety nie udao si znale inwestora, ktry byby chtny na przejcie obiektu i odbudowanie go. Z pomoc nie pospieszy te Polski Zwizek Narciarski, w zwizku z czym w Szklarskiej Porbie nie ma do dnia dzisiejszego warunkw do uprawiania skokw.

Pierwsza prawdziwa skocznia narciarska w Karpaczu powstaa w 1913 roku, nieopodal dzisiejszego Orlinka. Nazwano j Schneekoppenschanze. Obiekt by, jak na owe czasy bardzo nowoczesny, poddawano go czstym modernizacjom. Inauguracyjny konkurs rozegrano tu 4 lutego 1913 roku, a pierwszym rekordzist zosta go zza oceanu, Amerykanin Perry Smith, uzyskawszy 17 metrw. Jednak ju w roku nastpnym rekord Schneekoppenschanze zosta wyrubowany do 38,5 metra. Po pierwszej gruntownej przebudowie, ktra miaa miejsce na przeomie 1919 i 1920 roku przesunito punkt konstrukcyjny skoczni na 45 metr. W 1938 roku z okazji 25-lecia powstania skoczni zorganizowano dwudniowe zawody jubileuszowe. 21 lutego rozegrano pierwsze na lsku zawody wieczorne. W kategorii seniorw zwyciy Martin Mitlhner (dwa skoki na 41,5 metra), wrd juniorw triumfowa Karl-Heinz Breiter (42 i 41,5 m.). Wczeniej, 20 lutego, w zawodach dziennych najduszym skokiem popisa si Breiter (45,5 m.). Przed wojn w Karpaczu istniay te skocznia poniej schroniska na Polanie (na pnocnym stoku Gry Turek), na pnoc od ul. Saneczkowej oraz w Bierutowicach (obecnie Karpacz Grny).25


24Oprac. na podstawie artykuu Iwo aborewicza.
25j.w.

[strona=15]
Skocznia Najwiksza i najbardziej znana skocznia pooona w Sudetach to "Orlinek". Zlokalizowana jest w piknej czci Karpacza, uroczo prezentuje si pord malowniczego krajobrazu tego piknego miasteczka. Historia tej skoczni siga wczesnych lat trzydziestych. Po wojnie przesza diametraln modernizacj, a spory wkad w owej przebudowie miaa legenda polskich skokw - Stanisaw Dziadek Marusarz. Skocznia ta, podobnie zreszt jak Wielka Krokiew, nosi jego imi. Z inicjatywy v-ce mistrza wiata z Lahti powstaa take jeszcze inne skocznia w Karpaczu o punkcie K-22 m Pierwszy konkurs po wojnie rozegrano na Orlinku 1 stycznia 1947 roku. Triumfatorem zosta oczywicie Dziadek z Zakopanego, wygra skokiem na 61 metrw. Na Orlinku rozgrywano pniej wiele konkursw o rnej randze i prestiu. Odbyy si tu m.in. Silesiady, Mistrzostwa Polski Seniorw (1948 r.), Mistrzostwa Polski Juniorw (1954 r.), Mistrzostwa Dolnego lska (1959 r.), Zimowe Igrzyska Modziey Szkolnej (1970 r.) i wiele innych. Pierwsza powana powojenna modernizacja skoczni miaa miejsce w 1965 r., a obecny wygld nadaa jej przebudowa w latach 1978-79, kiedy to drewnian wie zastpia metalowa. Autorem nowego profilu by in. Jacek Wodyga. Obecnie obiekt jest wyposaony w jedn z najnowoczeniejszych na wiecie wind dla zawodnikw. Najwiksza impreza, jaka miaa miejsce w Karpaczu to Mistrzostwa wiata Juniorw, ktre odbyy si w lutym 2001. Triumfowa wwczas Veli - Matti Lindstroem, ktry wyprzedzi Manuela Fettnera i Stefana Kaisera. Lindstroem skokiem na 92,5 metra ustanowi rekord skoczni. Obecnym rekordzist jest Adam Maysz (94,5 m.). W lipcu 2001 Karpacz zosta nawiedzony przez powd, ktra spowodowaa niemae straty w infrastrukturze. Zniszczeniu ulega dolna cz zeskoku oraz urzdzenia nanieajce w zwizku z czym konieczny by remont obiektu i organizowanie prac zapobiegajcych takim wypadkom w przyszoci. W 2004 i 2005 roku rozegrano tu zawody o Mistrzostwo Polski indywidualne i druynowe. Na zorganizowanie tej imprezy czeka Karpacz ponad p wieku, gdy poprzednie zmagania o krajowy prymat, jak ju wspomniano, miay tu miejsce w 1948 roku, a triumfowa wtedy nie kto inny jak sam Stanisaw Marusarz. Obiekt goci rwnie w ostatnich latach kilka razy specjalistw od kombinacji norweskiej w ramach Pucharu wiata B. Skocznia ta dobrze znana jest take mionikom kolarstwa. To wanie przy Orlinku znajduje si corocznie meta najwikszej imprezy kolarskiej w naszym kraju - Tour de Pologne. Niestety w ostatnim czasie skocznia nie jest waciwie wykorzystywana. Ogromne koszty uniemoliwiaj caoroczne utrzymanie skoczni, trenowa mona na niej tylko wtedy, gdy przygotowywana jest do zawodw, a takie niestety s bardzo rzadko organizowane. Czciej ni skoczkw narciarskich widuje si tam miakw skaczcych na bungee. W sezonie letnim skocznia wykorzystywana jest jako centrum sportw ekstremalnych. Gmina wydzierawia na 20 lat teren ze skoczni firmie "Quasar". Ostatni remont Orlinka mia miejsce w 2008 roku przed zaplanowanymi na luty konkursami COC w kombinacji norweskiej. Niestety po raz trzeci z rzdu impreza ta zostaa odwoana. W Karpaczu znajduje si obecnie jeszcze jedna skocznia, pooona w centrum miasta. Jej punkt konstrukcyjny wynosi okoo 35 metrw. Co ciekawe cz rozbiegu znajduje si na dachu jednego z domw. Dzi obiekt o nazwie Karpatka jest nieczynny. W przeszoci pokryty by igelitem, ktry obecnie jest porozrzucany w okolicy skoczni. Jego zalet byo to, i znajdowa si w samym centrum miasta, w odlegoci 20 m od gwnej ulicy i kiedy stanowi spor atrakcj dla turystw, czsto odbyway si na nim treningi i konkursy. Osigano na nim odlegoci do 45 metrw. Niegdy istnia tu jeszcze jeden obiekt do skakania o nazwie Strzelec (rwnie pokryty igelitem), skocznia staa rwnie w pobliskim Mikowie, lecz zarosa drzewami i nie ma po niej ladu.

W latach 70-tych narodzia si inicjatywa budowy w Karpaczu duej skoczni na Pohulance, ktra miaa goci zawody najwyszej rangi. Mia by to obiekt o punkcie K-110 metrw, a pomysodawc jego powstania by najlepszy skoczek z Karkonoszy, Ryszard Witke. Gotowa bya nawet pena dokumentacja, ktra jednak w wyniku braku zainteresowania tym projektem utkna na trzydzieci lat w szufladzie. W 2008 roku Witke postanowi przypomnie wadzom Karpacza o swoim pomyle i raz jeszcze zabiega o jego realizacj. Projektodawcy marzy si nawet Puchar wiata na Pohulance. Starania ponownie okazay si bezskutecznie. I trudno si dziwi. Nie atwo wyobrazi sobie Puchar wiata w miecie, ktre trzy razy z rzdu nie jest w stanie zorganizowa zawodw drugiej ligi w kombinacji norweskiej.
[strona=16]

Wybudowana w 1924 roku w Lubawce skocznia Uanowice jest obok Wielkiej Krokwi najstarszym czynnym do tej pory obiektem tego typu w Polsce. Znajduje si na pnocnym zboczu Kruczej Skay. Zostaa wybudowana jako jeden z elementw orodka przygotowa niemieckich olimpijczykw. Otwarto j oficjalnie w listopadzie 1924 roku, skocznia otrzymaa imi swojego projektanta - Gillera. Pierwsze zawody midzynarodowe odbyy si na lubawskiej skoczni 18 stycznia 1926 roku. Triumfowa w nich Norweg Blom-Zeth, ktry wynikiem 39,5 metra, ustanowi pierwszy rekord skoczni. Najwaniejsz imprez, jaka miaa miejsce na skoczni w okresie midzywojennym byy Mistrzostwa Dolnego lska, rozegrane 21 stycznia 1931 roku. Po wojnie obiekt przez pewien czas by nieczynny, ale w 1956 r. dziki staraniom i pomocy Stanisawa Marusarza, Polski Zwizek Narciarski uzna obiekt za nadajcy si do organizacji konkursw skokw (skocznia w Lubawce miaa wwczas punkt K 40 m). Jedne z wikszych zawodw rozegrano tu w marcu 1956 r. By to konkurs z okazji 38. rocznicy powstania Armii Czerwonej. W kategorii seniorw triumfowa Kazimierz Nowakowski po skokach na 43,5 m i 45 m. Ten sam zawodnik poza konkursem pobi rekord skoczni, uzyskujc odlego 52 m. Wrd juniorw zwyciy Jacek Wodyga, skaczc na odlego 36,5 i 38 m. Pierwsze powane oglnokrajowe zawody rozegrano na tym obiekcie dopiero w roku 1978. Odbyy si tu skoki w ramach Oglnopolskiej Spartakiady Modziey. Impreza zakoczya si organizacyjnym sukcesem, tote postanowiono podda skoczni nastpnej modernizacji, aby w 1984 r. przeprowadzi na niej kolejn Spartakiad. Po przebudowie obiekt by ju skoczni o punkcie K 85 m., najwiksz jaka kiedykolwiek powstaa w polskich Sudetach. Efektem tej renowacji byy take pomosty dla sdziw mierzcych odlego, wiea sdziowska oraz nowy kamienny prg. W roku 1997 podjto decyzj, i w zwizku z majc si odby w 1998 r. na terenie wojewdztwa jeleniogrskiego IV Olimpiad Modziey w Sportach Zimowych, na skoczni w Lubawce zostanie przeprowadzony konkurs skokw. Gmina otrzymawszy odpowiednie rodki a ten cel, przystpia do prac. Jak informuje oficjalna strona Lubawki, wykonano wtedy "projekt profilu skoczni w alternatywach K-85 i K-90. Dokonano drobnych zmian przeprofilowania krzywej przejciowej z rozbiegu na prg, wybudowano wiee startowe w konstrukcji drewnianej ze stanowiskami startowymi, zainstalowano wiata startowe, przeprofilowano grn cz zeskoku poprzez zdjcie ok. 200 m3 ziemi, uformowano przeciwstok na kocu wybiegu, odremontowano schody stalowe, wykonano ekspertyzy wytrzymaociowe wiey sdziowskiej, dokonano remontu zachowawczego wiey ze wzmocnieniami, wybudowano te wieyczki dla trenerw". Kolejna modernizacja miaa miejsce w 2002 roku. Zakoczya si na pocztku 2003 roku, a oficjalne otwarcie obiektu miao miejsce w lutym podczas finaw Oglnopolskiej Olimpiady Modziey. Najduszy skok na skoczni w Lubawce odda do tej pory Czech Antonin Hajek (97,5 m.), jednak oficjalny rekord naley do Wojciech Tajnera i wynosi 95 metrw. Zosta ustanowiony podczas konkursu o Puchar Burmistrza Lubawki w lutym 2005 roku. Od tego czasu na skoczni nie odbyy si adne oficjalne zawody. Mao kto wie, i w Lubawce znajduje si jeszcze jedna skocznia. Jest to nieczynny, naturalny obiekt K-30, ktry znajduje si w lesie, obok stoku narciarskiego.

W rejonie Karkonoszy znajdowao si jeszcze wiele innych skoczni, byy to przewanie mae, treningowe obiekty. W 1925 roku z inicjatywy Mskiego Towarzystwa Sportowego z Malinnika zbudowano skoczni w okolicach Cieplic na stoku Gry Sotysiej. By to naturalny obiekt z drewnianym progiem, po ktrym dzi nie ma ju ladu. Na pocztku lat 20-tych powstaa skocznia w Jeleniej Grze na pnocnych stokach Kopki. Pierwsze zawody, o ktrych wystpuj wzmianka odbyy si w wito Trzech Krli w 1924 roku. Wystpio w nich kilkudziesiciu zawodnikw, najduszy skok wynosi 14 metrw. Do dzi zachoway si jeszcze pozostaoci po skoczni. Niewielka skocznia znajdowaa si te w Podgrzu. Najwaniejsza impreza, jak gocia to konkursy skokw rozegrane w ramach duych zawodw narciarskich zorganizowanych 6 stycznia 1924 roku w Kowarach.26

Dwie stosunkowo mae skocznie zbudowano w Przesiece. Miao to miejsce na pocztku lat 20-tych. W 1923 roku na wikszej ze skoczni rozegrano konkurs noworoczny, w ktrym wystartowao 12 zawodnikw, a najduszym skokiem (17 metrw) popisa si Adolf ze Spindlerovego Myna. Kilka dni pniej na mniejszym obiekcie rozegrano zawody dla dzieci z pobliskich szk. Na starcie stano 21 uczestnikw, najduszy skok dnia wynis, 8,5 metra. Tego typu zawody regularnie odbyway si tu do 1945 roku. Noworoczne zawody rozgrywano ju od 1913 roku w Sosnwce. Pierwszy konkurs wygra Georg Handler, ale najduszym skokiem, bo a na 25,5 metra popisa si Schiller. Warto tez wspomnie o bardzo adnej skoczni w Sobieszewie, zlokalizowanej na pnocnym stoku Chojnika, wzniesionej w latach XX-tych przez tamtejsze Towarzystwo Sportw Zimowych.27



26j.w.
27j.w.
[strona=17]
Pierwsza skocznia w Dusznikach-Zdroju stana w 1939 roku. Jej punkt konstrukcyjny wynosi 45 metrw. Nosia nazw Hainwiesenschanze. Skocznia w Dusznikach-ZdrojuZostaa wzniesiona z myl o olimpijskich przygotowaniach reprezentacji Niemiec. Po wojnie stopniowo popadaa w ruin. W 1997 roku grupa amatorw prbowaa skoczni reaktywowa, ale zamiar ten szybko porzucono. Do dzi zachoway si jedynie szcztki obiektu. Drugi obiekt powsta na Jamrozowej. Skocznia stana w 1980 r. razem z torem saneczkowym, betonow tras dla nart i nartorolek, oraz ze strzelnic biathlonow. Odbyway si tam cyklicznie Mistrzostwa Polski w kombinacji norweskiej (przez 5 lat) oraz mistrzostwa Dolnego lska w skokach narciarskich. W sezonie 1994/95 obiekt by nawet miejscem treningu kadry narodowej naszych skoczkw. Skocznia zostaa zamknita prawdopodobnie w poowie lat 90-tych. W 2001 roku na fali Mayszomanii ruszyy pierwsze renowacyjne prace na skoczni. Pod koniec 2006 roku podjto definitywn decyzj o zaprzestaniu dalszych robt ze wzgldu na nieopacalno inwestycji. Gmina nie otrzymaa adnej pomocy finansowej od Polskiego Zwizku Narciarskiego, a sama nie bya w stanie ponosi kosztw dalszych prac.

W rodku Parku Krajobrazowego w Jarnotwku nieopodal Pokrzywnej do dzi oglda mona pozostaoci po skoczni narciarskiej powstaej w 1932 roku dziki zaangaowaniu mieszkajcego nieopodal Norwega. Osigano tu odlegoci do 40 metrw. By to jedyny tego typu obiekt w okolicy, wic kade zawody, a nawet treningi gromadziy nadzwyczaj liczn publiczno. Skocznia funkcjonowaa take po wojnie, skakano na niej do 1959 roku. Potem jednak rozpad si miejscowy Ludowy Klub Sportowy i obiekt przesta by wykorzystywany. Tak jak w wielu miejscach w Polsce tak i tutaj po wybuchu Mayszomanii pojawiy si wstpne plany przywrcenia skoczni do ycia oraz odbudowy starego toru saneczkowego. Miejscowe wadze nie znalazy jednak rodkw na t inwestycj.

Dwie skocznie posiada swego czasu wieradw-Zdrj. Byy to obiekty o Skocznia w Pieszycachpunktach konstrukcyjnych 50 i 20 m. Obecnie ju nie funkcjonuj. W Szczawnie Zdroju staa niegdy skocznia na wzgrzu Gedymina. Tam rwnie skakano do lat 50-tych. W Srebrnej Grze istniaa przed wojn skocznia K-30. Na pocztku lat 30-tych, 35 metrowa skocznia stana w miejscowoci Sokolec, zwanej wwczas Falkenberg. Na pocztku drugiej dekady ubiegego stulecia w miejscowoci Sokoowsko (wczenie zwanej Grbersdorf) powstaa ogromna jak na tamte czasy skocznia narciarska, na ktrej prawdopodobnie osigano odlegoci nawet do 60 metrw! A warto pamita, e wczesny rekord wiata oscylowa w okolicach 70 metra. Skocznia ta, ktra nosia nazw Freudengrundschanze, bya wanym miejscem przygotowa reprezentacji Niemiec do duych imprez. Nie wiadomo kiedy przestaa by uywana. Dzi ju nie istnieje. Midzy Sudetami a Beskidami znajduje si Racibrz, ktry take mia niegdy swoj skoczni. Pooona bya w Arboretum Bramy Morawskiej. Jest to las w dzielnicy Obora, lecej przy drodze do Rybnika. Jej punkt konstrukcyjny wynosi okoo 20 metrw. Dzi nikt tam ju nie skacze. Swego czasu 40-metrowa skocznia istniaa w Biaymstoku. Do dzi zachowaa si po niej tylko wiea startowa. Przed II Wojn wiatow w Kodzku na ulicy Walecznych istnia kompleks sportowy z dwiema skoczniami narciarskimi. Okoo 15 kilometrw od Kodzka w Wilczej do dzi stoi niewielka 10-metrowa skocznia, ktra jest obecnie wykorzystywana przez amatorw. Skocznia, o ktrej niewiele wiadomo istniaa przed wojn w Miejscowoci Zieleniec. Na przeomie 1925 i 1926 roku wybudowano skoczni w Kudowie Zdroju o punkcie konstrukcyjnym 30 m. Przed wojn skocznia narciarska staa w Pieszycach, w Grach Sowich, niestety nie zachoway si adne szczegowe informacje na jej temat. Podobnie jak na temat obiektu w omnicy, o odbudow ktrego zaczy stara si w 2009 roku wadze tego miasteczka. W ich planach rozbudowy zaplecza dla miejscowego orodka turystycznego jest powstanie wycigu kanapowego, sztucznie nanieanego stoku i wanie skoczni narciarskiej.


Mimo tak dobrych warunkw do uprawiania narciarstwa w tej czci naszego kraju, niewielu skoczkw wysokiej klasy wychowao si w tym regionie. Najbardziej znani z nich to Mirosaw Graf ze Szklarskiej Porby, polski prekursor stylu V, czonek kadry narodowej na przeomie lat 70 i 80-tych oraz wspomniany ju Ryszard Witke, dwukrotny olimpijczyk, sidmy zawodnik Mistrzostw wiata z Oslo i dziewity skoczek Turnieju Czterech Skoczni w sezonie 1967/68. Istnieje obecnie pilna potrzeba wybudowania w Karkonoszach kilku maych obiektw. Modzi skoczkowie wywodzcy si z tego regionu nie maj zapewnionej bazy treningowej. Grupa zawodnikw szkolona przez Wiesawa Dygonia zmuszona jest doskonali swoje umiejtnoci na skoczniach czeskich (Harrachov, Desna, Lomnice nad Popelkou) oraz niemieckich (Kottmar, Spitzkunnersdorf).
[strona=18]
Skocznie na Podkarpaciu

Turniej czterech skoczni w Bieszczadach? Brzmi to nieco dziwnie i abstrakcyjnie. Naley jednak wiedzie, i na czterech podkarpackich skoczniach: W Sanoku, Iwoniczu-Zdroju Zagrzu i Dukli na przeomie lat 60 i 70-tych rozgrywano cykliczne zawody zblione nieco sw form do synnego austriacko-niemieckiego turnieju.28 Niegdy narciarstwo klasyczne, a zwaszcza skoki, byy w tym regionie bardzo wan i dynamicznie rozwijajc si dyscyplin.

Sanok to miasto o bardzo bogatych tradycjach narciarskich. W okresie II Rzeczpospolitej funkcjonowao na terenie miasta a 5 sekcji narciarskich. Byy to kluby: "Sok", "Harcerski Klub Narciarski" (HKN), "Strzelec", "Makabi" oraz "Wojskowy Klub Sportowy" (WKS) - funkcjonujcy przy II Puku Strzelcw Podhalaskich. Ostatnia z wymienionych tu druyn w sezonie 1936/37 signa nawet po Puchar Prezydenta RP Ignacego Mocickiego za sukcesy we wspzawodnictwie w narciarstwie masowym, co wiadczy o wysokim poziomie sportowym wczesnych sanockich klubw sportowych. Po wojnie tradycje narciarsk kontynuoway takie kluby jak: "MKS Zryw", "Zwizkowiec", "Stal", "WKS Sanok". Na pocztku lat 50-tych w Sanoku zbudowano skoczni narciarsk posiadajc sztuczny najazd na terenie Parku Miejskiego. W sezonach 1956 i 1957 miasto to byo gospodarzem Mistrzostw Okrgu PZN. Niestety lata 70-tych i 80-tych to gboki kryzys sanockiego narciarstwa. Skocznia przestaa funkcjonowa i zostaa zdewastowana. Zaczto likwidowa kolejne kluby i sekcje, narciarstwo stao si sportem uprawianym w Sanoku i okolicach wycznie amatorsko. Miejscowe wadze do niedawna dyy jednak do tego, by wskrzesi dawne tradycje. Wedug nich istniejce do dzi na terenie Parku Miejskiego pozostaoci po dawnej skoczni narciarskiej stanowiy ciekaw baz do poczyna inwestycyjnych. Snuto plany, by na jednym zeskoku umieci dwie igelitowe skocznie o punktach konstrukcyjnych K-10 i K-25. Zaplecze sanitarno - gastronomiczne obiektu, zlokalizowane w grnej czci skoczni, miayby stanowi: szatnia dla zawodnikw, magazyn sprztu oraz bar. Skocznia narciarska staaby si niewtpliwie take atrakcj turystyczn. Sanok nie otrzyma jednak wsparcia finansowego ze strony Polskiego Zwizku Narciarskiego, wadzom nie udao si zrealizowa projektu wycznie z wasnych rodkw. Kolejna tego typu inicjatywa w Polsce zakoczya si na etapie planw.29

Iwonicz Z
drj to znane uzdrowisko w wojewdztwie podkarpackim, lece Kompleks skoczni w Zagrzunieopodal granicy polsko-sowackiej. Znajduj si tam trzy skocznie narciarskie, ktre przez dugie lata stay odogiem. Niegdy byy one wasnoci klubu Grnik Iwonicz, a gociy tak wybitne postacie jak Bronisaw Czech czy Stanisaw Marusarz. Jako ciekawostk mona poda fakt, i na najwikszej z iwonickich skoczni skaka niegdy sam Jens Weissflog i by nawet rekordzist tego obiektu. W 2003 roku, po wielu latach uruchomiono jedn z trzech iwonickich skoczni - tak zwan redni, o punkcie konstrukcyjnym 40 m. Jaki czas pniej przywrcono te do uytku skoczni K-20. Dzi oba obiekty znw le odogiem. Na swoj modernizacj czeka cay czas take skocznia K-60.

W tej chwili najwaniejszym orodkiem narciarskim na Podkarpaciu jest Zagrz. Znajduje si tam kompleks trzech piknych skoczni pokrytych igelitem: K-10, K-20, K-40, posiadajcych sztuczne owietlenie. Najwiksza z nich powstaa na pocztku lat 50-tych. Miaa wtedy punkt K-34 m. Pierwsze zawody rozegrano na niej w 1954 roku, a zwycizcami zostali Marian Mogilan i Jzef Rydel. Kapitalna modernizacja zagrskich obiektw miaa miejsce w 2004 roku. Planuje si tu take budow obiektu o punkcie K 80 - 90 m. Jeeli plany te zostan zrealizowane to bdzie to pierwsza skocznia normalna w Bieszczadach. Obiekty w Zagrzu s czstym miejscem zmaga modych skoczkw narciarskich w ramach cyklu Lotos Cup.

Czwart aren podkarpackiego turnieju bya trzydziestometrowa skocznia w Dukli. Zostaa wybudowana przez miejscowy zakad produkcji maszyn grniczych „Labor. Obiekt znajduje si okoo 200 metrw od wysypiska mieci. Jego rekord wynosi 35 metrw. Niegdy lokalne zawody byy tu rozgrywane niezwykle czsto, jednak skocznia staa si z czasem ofiar wandali, ktrzy zniszczyli i rozkradli wie sdziowsk oraz drewniany najazd. W 2001 roku skocznia zostaa reaktywowana i jest bardzo intensywnie wykorzystywana przez modych, miejscowych zapalecw. Amatorski rekord obiektu to a 33 metry!

Pierwsza skocznia narciarska w tym regionie stana ju w 1927 roku. Wtedy to zbudowano skoczni w Przemylu. Dzi pozostaa po niej ruina. Na nartach skakano take w Kronie. W dzielnicy Zawodzie znajdowaa si skocznia eksploatowana do poowy lat 70-tych. Do chwili obecnej zachowa si jedynie szkielet metalowej konstrukcji. W Strzyowie stoi nieuywana w chwili obecnej skocznia o nietypowym punkcie konstrukcyjnym K-31. Jej stan nie jest jednak najgorszy i stosunkowo szybko mona by przywrci j do stanu uywalnoci. Do niedawna byy zreszt takie plany. Obiekt mia by poddany renowacji, a punkt K skoczni przesunity na 40 metr, dodatkowo planowano wybudowa tu skoczni K-20, na ktrej mogliby stawia pierwsze kroki modzi adepci skokw ze Strzyowa. Sprawa jednak ucicha.



28Na pdst: Jerzy Batruch, Przewodnik po historii narciarstwa w Kronieskim, Krosno 1995.
29Na pdst. http://zil.sanok.prox.pl
[strona=19]

Pozostae skocznie

Warto wiedzie, e na nartach skakano w naszym kraju nie tylko na terenach grzystych. Wiele skoczni narciarskich lokalizowano na obszarach wyynnych, pagrkowatych a nawet nizinnych. Zapraszam wic do wdrwki ladami skoczni narciarskich powstaych poza pasmem gr wysokich.

W latach 50-tych na Grze witego Marcina w Tarnowie powsta 30-metrowy obiekt do skakania na nartach. W dniu otwarcia skoczni pad jego rekord ustanowiony przez skoczka z Zakopanego, wynoszcy 26 metrw. Rekordu tego nie udao si ju potem nikomu poprawi, mimo, e swego czasu konkursy skokw odbyway si tu do regularnie. Franciszek Budzik, znany tarnowski instruktor narciarski wspomina, e zawody rozgrywane na Grze witego Marcina cieszyy si ogromnym zainteresowaniem mieszkacw Tarnowa i przycigay cae rodziny. Skakanie w Tarnowie skoczyo si w latach 70-tych, gdy pewien mczyzna zjecha ze skoczni na sankach i... nabi si na nie. Nastpnie przez szereg lat skocznia staa odogiem i zacza stopniowo popada w ruin. Ostatecznie rozebrana zostaa w latach 80-tych. W 2002 roku na fali trwajcej Mayszomanii pojawiy si propozycje odbudowy skoczni na Grze w. Marcina. Inicjatorem projektu by zarzd Tarnowa, wtrowa mu budowniczy skoczni, Zdzisaw Karpiski. Uwaano, e moe to by bardzo dobre, strategiczne posunicie, ktre przycignie do Tarnowa turystw i amatorw narciarstwa.30 Skoczyo si na rozmowach. Niezalenie od tego w 2003 roku grupa zapalecw z Tarnowa doprowadzia do powstania niewielkiej skoczni na Diablej Grze, o ktrej szerzej w dalszej czci przewodnika.

Swego czasu na nartach skakano nawet w Krakowie. Ju na pocztku lat 20-tych istniaa skocznia na Woli Justowskiej, ktra niejednokrotnie gocia czoowych polskich skoczkw tamtego okresu z Henrykiem Muckenbrunnem na czele. W latach 50-tych rozpoczto budow skoczni treningowo - wyczynowej w Lesie Wolskim, dopuszczajcej skoki do okoo 40 metrw. Nadzr nad budow powierzono Stanisawowi Marusarzowi. Gdy skocznia bya ju na ukoczeniu, zblia si termin oddania jej do uytku i pozostay do wykonania tylko drobne korekty zeskoku, prace przerwano ze wzgldu na niewypacanie Marusarzowi i robotnikom pensji. Po jakim czasie budow dokoczono, ju bez udziau Dziadka, jednak udao si tam rozegra zaledwie kilka konkursw, a po paru latach nieuywana skocznia popada w ruin.31

Jeszcze przed okoo dwudziestu laty skoczni narciarsk moga pochwali si Wieliczka. Obiekt o drewnianym rozbiegu pozwala na osiganie ponad dwudziestometrowych odlegoci. Istniay niedawno plany odbudowy skoczni i budowy wycigu, ale nie zostay zrealizowane. W odlegej o 25 kilometrw od Krakowa miejscowoci Jawornik powstaa w 2004 r. 15-metrowa skocznia narciarska o nazwie "Sokolica". Pomysodawc jej powstania by Franciszek Moskal prezes LZS "Jawor" Jawornik, ktry obecnie jest sdzi podczas tutejszych konkursw skokw. Skoczni wybudowali miejscowi chopcy, pasjonujcy si t dyscyplin sportu. Rok pniej przesza ona kapitaln modernizacj, ze skoczni amatorskiej zamienia si w profesjonalny obiekt i pokryta zostaa igelitem. Dugo rozbiegu wynosi 17 metrw. Jej rekord to 21 metrw, uzyskane przez Franciszka Cudaka. Obiekt jest wasnoci klubu LKS Jawor Jawornik.



30Na pdst. Gazety Krakowskiej
31S. Marusarz, Na skoczniach Polski i wiata, W-wa 1974, s. 188-189.
[strona=20]

Swoj skoczni posiaday swego czasu Wadowice. Pewne rda podaj informacj, e skaka na niej kiedy sam Karol Wojtya, uzyskujc na niej a 27 metrw. Inne, bardziej wiarygodne dane podaj, e przyszy papie, wielki mionik nart owszem skaka na nartach w Wadowicach, ale na przygotowanych przez siebie i kolegw amatorskich skoczniach, a najlepszy jego wynik to sze metrw.

90 kilometrw na pnocny zachd od Krakowa, nieopodal Dbrowy Grniczej i Sosnowca pooony jest Bdzin. Take tam staa swego czasu skocznia narciarska. Znajdowaa si w przemysowo - mieszkaniowej dzielnicy Grodziec, na Grze witej Doroty (382 metry). To prawdopodobnie jedyna skocznia narciarska w tym regionie.32 W uchwale Rady Miejskiej w Bdzinie z 1999 roku pojawi si postulat zorganizowania orodka sportw zimowych na tzw. Grze Dorotka. W planach byo ponowne wybudowanie skoczni narciarskiej wraz z wycigiem narciarskim i tras saneczkow. Pomysu nie udao si zrealizowa.

Skocznia w Lublinie o nazwie Wieniawa stana w 1955 roku, cztery lata po powstaniu Okrgowego Zwizku Narciarskiego. Bya usytuowana na pnocnym wzgrzu obok stadionu Lublinianki. Posiadaa drewnian konstrukcj Dugo jej rozbiegu wynosia 14 metrw. Inauguracyjne zawody, w ktrych udzia wzio 17 skoczkw rozegrano w styczniu 1955 roku. Pad podczas nich rekord skoczni - 19,5 metra autorstwa Wojciecha Papiea. Zawody na Wieniawie rozgrywano do 1963 roku, sekcje skokw posiaday cztery kluby AZS, Gwardia, Lublinianka i KS Staszic Lublin. W latach 60-tych skocznia zostaa rozebrana z rozkazu Ministerstwa Obrony Narodowej. Po sukcesach Adam Maysza pojawiy si plany reaktywacji skokw w tym regionie i budowy kompleksu maych skoczni w pobliskim Rblowie. Bya to inicjatywa Kazimierza Antonia, ktry jest wacicielem rblowskiego wycigu narciarskiego. Miay by to obiekty K-10, K-20, K-30 i K-40, a sw pomoc przy ich powstaniu zadeklarowa nawet Stefan Hula Senior, medalista Mistrzostw wiata w kombinacji norweskiej w Falun.

W 1949 roku grupa zawodnikw Ludowego Zespou Sportowego w Ptaszkowej doprowadzia do powstania niewielkiej skoczni narciarskiej w tym Tu staa gorlicka skoczniamiecie, na ktrej zaczto rozgrywa treningi i pierwsze, nieoficjalne zawody. Rok pniej stana tam ju w peni profesjonalna skocznia, wybudowana wedug projektu in. Muniaka Obiekt uzyska licencj Polskiego Zwizku Narciarskiego. W 1965 roku zosta poddany powanej modernizacji; wymieniono wwczas drewniany rozbieg na metalowy. Mimo tej renowacji skocznia utracia licencj PZN. To by pocztek koca skokw w Ptaszkowej.33 Do dzi jednak mona oglda stosunkowo dobrze zachowan metalow konstrukcj skoczni. Obiekt do skokw sta take w pobliskich Gorlicach, dzi pozostaa po nim tylko lena przecinka.

Inna maopolska skocznia stana przed wojn w miejscowoci Chemek, na wzgrzu Skaa. Obiekt powsta z inicjatywy znanego miejscowego narciarza i propagatora sportw zimowych, Jana Pawlika. Jego oficjalne otwarcie miao miejsce 22 grudnia 1935 roku. 20-metrowy rozbieg koczy si 9-metrow platform, wspart na czterech drewnianych supach. Skocznia powstaa m.in. dziki pomocy Alojzego Gabesama, waciciela miejscowej fabryki, ktry wyasygnowa drewno, nieodpatnie przetarte przez tartak Reifera.34


32na pdst. Encyklopedia multimedialna PWN "Sport", Wydawnictwo naukowe PWN S.A. W-wa 2000
33Na pdst. www.ptaszkowa.pl
34Na pdst Dziennika Polskiego.
[strona=21]

Do pocztku lat 70-tych skakano na nartach take w Starym Sczu. Niestety prno szuka jakichkolwiek informacji dotyczcych tamtejszych obiektw. Dzi starosdeckie tradycje skokowe kontynuuj amatorzy.

W 2003 roku powstaa inicjatywa wybudowania skoczni narciarskiej w Szczebrzeszynie. Ambitny plan zakada na pocztku budow skoczni K-90, potem postanowiono stworzy mniejszy obiekt. Rozpoczcie prac przeciga si jednak i do dzisiaj skoczni w miecie najsynniejszego na wiecie chrzszcza nie ma. Wedug sw burmistrza obiekt mia powsta w latach 2004-2006. Cakowity koszt budowy wynie mia 5 mln zotych. Dwie trzecie pienidzy Szczebrzeszyn zamierza pozyska z Unii Europejskiej. Miejscem powstania skoczni mia by stok w Kawczynku lub Bonie w Szczebrzeszynie. Odwany projekt od pocztku wzbudzi spore kontrowersje wrd radnych. Cz z nich popara denia burmistrza, inni jednak zdecydowanie sprzeciwiali si temu pomysowi. Spraw bliej zainteresowa si "Dziennik Wschodni", ktry podda wtpliwo zasadno tego przedsiwzicia. Opublikowany na amach tej gazety tekst: "Burmistrz spada z progu" by druzgocc krytyk koncepcji Mariana Mazura. Sprawa odbijaa si coraz szerszym echem. Zaczto zadawa sobie pytania, jaki sens ma budowa tak duego obiektu bez niezbdnej infrastruktury, zaplecza technicznego, wreszcie bez kilku mniejszych obiektw, na ktrych sportowego abecada mogliby si uczy modzi adepci skokw. Znajdujc si pod ostrzaem krytyki burmistrz zacz tumaczy si ze swego pomysu, obracajc ca sytuacj z powstaniem redniej skoczni na Lubelszczynie w art, obiecujc jednake powstanie maej rekreacyjnej skoczni, . Do jej powstania, rzecz jasna, nie doszo.

Szczebrzeszyn nie nawiza wic do dawnych tradycji narciarskich, z ktrych syn kiedy na caej Zamojszczynie. Istniaa tu ju w przeszoci maa skocznia, naleca do dynamicznie rozwijajcego si niegdy klubu LKS Roztocze Szczebrzeszyn. W latach 50. bardzo dobrze funkcjonowaa take skocznia narciarska w pobliskim Zwierzycu. Moliwe byy na niej skoki do 20 metrw. Obiekt by aren czstych zmaga miejscowej modziey. Pierwszym mistrzem woj. lubelskiego zosta 16-letni junior Stefan Wglarz - gral spod Nowego Targu, ktry by w tym czasie uczniem Technikum Przemysu Lenego w Zwierzycu. Chtnych do skakania byo wielu, a w pobliskim magazynie znajdowao si ponad 100 par nart skokowych, ktre mona byo wypoyczy. Obiekt zosta rozebrany w latach 80-tych. Dzi mona jedynie obejrze zeskok, ktry znajduje si w pobliu ulicy Plaowej.

Pierwsza skocznia w Kielcach stana w 1954 roku. By to obiekt o drewnianej konstrukcji. Na inauguracyjne zawody, rozegrane 14 lutego, zjechao w Gry witokrzyskie wielu znanych skoczkw z poudnia Polski. Byli to m.in. Jan Furman, Jzef Przybya czy Stefan Przybya. W 1970 roku drewnian konstrukcj zastpia betonowa, zaprojektowana przez inyniera Jerzego Muniaka. Pierwszy konkurs na przebudowanej Piercienicyrozegrano 11 stycznia 1970 roku. Skocznia bya wykorzystywana do 1977 roku, (goci na niej m.in. Mistrz Olimpijski z Sapporo, Wojciech Fortuna) potem zacza popada w ruin. Rozkradziono i poniszczono schody prowadzce na gr, obiekt zacz stwarza niebezpieczestwo dla nierozwanych. Doszo tu do kilku gronych wypadkw, gdy niezbyt rozsdni spacerowicze prbowali dosta si na szczyt skoczni. Miaa nawet miejsce sytuacja, w ktrej pracownicy pobliskiego wycigu musieli si ciga pijanego rowerzyst, ktry postanowi zjecha sobie ze szczytu rozbiegu. W kocu wejcie na rozbieg zabezpieczono zasiekami z drutu kolczastego. Mniej wicej dziesi lat temu wysza inicjatywa, by stworzy w miejscu skoczni taras widokowy i ciank do wspinaczki. Pomys upad, bo okaza si za drogi. Niespodziewanie jednak w 2003 roku pojawi si cie szansy na reaktywacj obiektu i przywrcenie go do stanu uywalnoci. Skoczni obejrza wwczas prezydent Kielc, Wojciech Lubawski, ktry stwierdzi, e wbrew temu, co si mwi nie znajduje si ona w stanie kwalifikujcym j tylko do zburzenia. Badania techniczne wykazay, e sam szkielet jest w cakiem dobrym stanie. Zaczto snu plany dostosowania skoczni do dzisiejszych standardw, zmiany kta nachylenia zeskoku, zamontowania windy w miejsce schodw, wycicia Skocznia czci lasu, ktry wyrs na zeskoku. Po takich deklaracjach ze strony prezydenta pojawi si projekt stworzenia w Kielcach klubu narciarskiego ladposiadajcego sekcj skokw. Jego inicjatorem by jeden z najlepszych niegdy kieleckich skoczkw, Zenon Obara, ktry w latach 50-tych z powodzeniem startowa na Wielkiej Krokwi. Jednak przeprowadzona w 2006 roku profesjonalna ekspertyza naukowcw z Politechniki witokrzyskiej wykazaa, e tylko elbetonowe supy, na ktrych skocznia jest osadzona s w stanie nadajcym si do wykorzystania. Pozostaa cz obiektu nie kwalifikuje si do odbudowy. 19 wrzenia zakoczya si historia tego obiektu. Tego dnia skocznia zostaa zburzona.

W podkieleckim Tumlinie pierwsza skocznia narciarska o punkcie K-25 stana w 1952 roku na Grze Grodowej. W inauguracyjnych zawodach triumfowa Zbigniew Kozerski, ktry uzyska 18 metrw. Rekord obiektu nalea do Jana Starzewskiego i wynosi 32 metry. Rok pniej rozpoczto budow drugiej, wikszej skoczni, a na miejsce jej lokalizacji wybrano Gr ajscow. Byo to olbrzymie przedsiwzicie, budowa pochona 270 981 wczesnych zotych. Obiekt powstawa przez trzy lata. By bardzo nowoczesny jak na tamte czasy, przyjedali tu na treningi i zawody skoczkowie z Zakopanego i Poronina. Jego punkt K wynosi 45 metrw i do czasu powstania kieleckiej "szedziesitki" bya to najwiksza polska skocznia zlokalizowana poza pasmem gr wysokich (Sudety, Karpaty). Pierwszy konkurs na nowopowstaej skoczni mia miejsce w 1956 roku. Zawody wygra Czesaw Nawara. Rekordzist obiektu by znakomity polski skoczek lat powojennych, Antoni Wieczorek, uzyska on tutaj 56 metrw. Warto zaznaczy, i na skoczni niemal zawsze panoway sprzyjajce warunki atmosferyczne. Wiatr najczciej wia zawodnikom pod narty, a nieg lea tu bardzo dugo, gdy skocznia znajduje si na pnocnym stoku gry. Wiksza z tumliskich skoczni ulega jednak z czasem zupenej dewastacji. Ostatnie oficjalne zawody w tym miecie odbyy si na mniejszej ze skoczni w poowie lat 80-tych. Rozpada si sekcja narciarska klubu LZS Skaa Tumlin i od tamtego czasu obiekt stopniowo popada w ruin. Po sukcesach Adam Maysza grupa zapalonych amatorw odbudowaa mniejsz z tumliskich skoczni i rozpocza regularne skakanie. Inicjatorem reaktywacji skokw w Tumlinie by Marcin Dziwon, ktry z wasnej kieszeni sfinansowa cz przedsiwzicia i razem z kolegami zabra si do odbudowy obiektu. Naleao wyci krzaki na zeskoku, pokry najazd deskami, wyremontowa prg. Koszt odbudowy wynis okoo tysica zotych. W klubowym magazynie, udao si znale kilka starych par nart do skakania i modzi skoczkowie - amatorzy z Gr witokrzyskich mogli ju kontynuowa pikn narciarsk tradycj.

Pierwsza skocznia narciarska w Warszawie, o punkcie konstrukcyjnym 20 metrw, powstaa ju w latach 20-tych. Znajdowaa si na Agrykoli. Skocznia na Agrykoli Jej rekordzist by zakopiaczyk Wadysaw Gsienica - Roj, Akademicki Mistrz wiata z 1957 roku z Oberammergau. Uzyska na niej 25 metrw. Skocznia bya wykorzystywana do lat 70-tych, ale w ostatnim okresie swojego istnienia suya wycznie amatorom.35

W 1955 roku na Mokotowie rozpoczto budow skoczni o nazwie Skarpa. Miaa by potwierdzeniem moliwoci gospodarki socjalistycznej, w kocu w bratniej Moskwie, na Leninowych Wzgrzach, take znajdowaa si skocznia. Oddana do uytku zostaa dopiero w 1959 roku, w trakcie prac pojawiy si bowiem problemy natury geologicznej. Jej projektantem by in. Jaremi Struchacki. To wanie skocznia w Warszawie, a nie w Zakopanem czy Wile jako pierwsza w Polsce pokryta zostaa matami igelitowymi. Przywieziono je z Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Skarpa bya wwczas jedn z 20 skoczni na wiecie pokrytych sztuczn nawierzchni. Na pocztku swojego istnienia obiekt suy skoczkom tylko w sezonie letnim, nie znano jeszcze wtedy sposobu na utrzymanie niegu na nawierzchni igelitowej. Niegdy Skarpa rokrocznie gocia krajow czowk, bya staym miejscem przygotowa reprezentacji Polski. Skakali tu midzy innymi: Wojciech Fortuna, Stanisaw Pawlusiak, v-ce Mistrz wiata z Zakopanego z 1962 r., Antoni aciak, oficjalny rekordzista obiektu (40,5 m.) czy Janusz Duda, autor najduszego skoku w historii tej skoczni (48 m.), ktry zaliczy nawet wystpy w Pucharze wiata. Punkt konstrukcyjny Skarpy wynosi 38 metrw. Odbyway si tu niegdy cykliczne konkursy o Mistrzostwo Warszawy, zawody bezporednio pod skoczni mogo obserwowa nawet 7 tysicy widzw. Z biegiem czasu obiekt traci na znaczeniu, gdy igelitem zaczto pokrywa take skocznie na poudniu kraju. Poza tym skocznia o punkcie K-38 z czasem staa si po prostu za maa, by moga suy jako obiekt treningowy dla seniorw. Skarp zamknito w 1989 roku, kiedy z konstrukcji zaczy odpada kawaki betonu. Dzi obiekt wyglda makabrycznie: popkany beton, przewrcone latarnie na zeskoku, wybite szyby w wiey sdziowskiej... Nie ma szans na odbudow obiektu, prawdopodobnie w najbliszym czasie zostanie on zburzony.

Przed wojn drewniana skocznia narciarska staa w podwarszawskim Otwocku. Znajdowaa si na duej, zalesionej wydmie Meran, ktra jest jednym z najwyszych punktw w tym miecie (125,4 m. n.m.p.) w rejonie ulic Reymonta i Tatrzaskiej.


35W. Szatkowski, Od Marusarza do Maysza, Zakopane 2004, s. 341.
[strona=22]

W latach 1969-1980 w odzi istniaa skocznia narciarska o punkcie K-15 metrw. Znajdowaa si na Rudzkiej Grze, ktra jest najwyszym punktem w tym miecie. Skocznia zaprojektowana zostaa w 1965 roku przez odzianina Edmunda Boroskiego. Skocznia w odziW celu wyprofilowania zeskoku przywieziono na Rudzk Gr ponad 260 tys. ton mieci i gruzu. Budowa skoczya si w 1969 r. i pochona 40 mln z (ponad poow prac zrobiono w czynie spoecznym). 15 grudnia tego roku obiekt otrzyma licencj Polskiego Zwizku Narciarskiego, ktra zezwalaa dzkiej skoczni na organizowanie oficjalnych zawodw nawet do 1975 roku. Planowano pooy tam igelit, wybudowa trybuny dla kibicw i wie sdziowsk. W latach 80-tych, zaczo brakowa pienidzy i skocznia popadaa w ruin.36 Niestety nie istniej adne wiarygodne dane na temat rozgrywanych tam konkursw, a co za tym idzie brak informacji o rekordzie obiektu. Obok skoczni istnia tu take tor saneczkowy. Przed wojn istniaa w odzi inna skocznia, znajdowaa si w Lesie agiewnickim.

Skocznia w Czarnkowie (miasto pooone 70 km. na pnoc od Poznania) o nazwie "Grzybek" powstaa w 1964 roku. Znajduje si w parku Staszica, bya wasnoci klubu KS Note. Zbudowano j w czynie spoecznym z okazji XX-lecia PRL. W powstaniu tej skoczni swj udzia mieli pracownicy niemal wszystkich zakadw pracy i uczniowie czarnkowskich szk. Najlepszym skoczkiem w historii Czarnkowa jest Kazimerz Polus. Po raz pierwszy ustanowi rekord skoczni gdy mia zaledwie 11 lat. Miao to miejsce w 1966 roku. Mody skoczek pofrun na odlego 16,5 metra. Ostatni rekord czarnkowskiej skoczni wynosi 32 m. i take nalea do Polusa. Obiekt ten przesta by uywany w latach 80. Zimy nie byy ju wystarczajco mrone, brakowao chtnych do skakania. Nie ma ju nadziei na przywrcenie skoczni do stanu uywalnoci. Naleaoby zupenie zmieni profil obiektu, podwyszy prg, a Czarnkw nie ma pienidzy na tak modernizacj. Skocznia w tej chwili wykorzystywana jest jedynie podczas wycigw kolarskich Skoda Grand Prix MTB.

Na nartach skakano take na Warmii i Mazurach. Dyscyplin t uprawiano tam ju przed wojn. W latach 20-tych powstaa bowiem 30-metrowa skocznia w Rudziskach Pasymskich zlokalizowana w Lesie Miejskim. Miaa suy skoczkom niemieckiej reprezentacji w celach przygotowawczych do igrzysk olimpijskich. Po wojnie przestaa by uywana, popada w ruin, a wraz z upywem lat zupenie znikna. W 2005 grupa modych zapalecw ze Szczytna postanowia wskrzesi dawn tradycj i na miejscu starej skoczni wybudowa nowy obiekt do skakania. Miaa by to skocznia K-10. Poczyniono ju pierwsze pomiary terenu i przygotowania do budowy. Ambitni konstruktorzy pokonywali codziennie kilkanacie Skocznia kilometrw na rowerach, wiozc ze sob ciki sprzt, by dokoczy swe dzieo. Niestety wszystko, co udao si zrobi zostao brutalnie zniszczone przez wandali i kontynuowanie prac nie miao ju sensu.

W latach 40-tych wybudowano skoczni o punkcie K-40 w miejscowoci Wilkasy (nieopodal Giycka), a konkretnie na terenie wioski turystycznej "Silnowa". Bya wypitrzona ponad wzgrze nad jeziorem Niegocin, zwanym wwczas Szacem Pruskim, a zeskok znajdowa si tam, gdzie dzi s schody na pla. Specyfika tego obiektu polegaa na tym, i zawodnicy po oddaniu skoku faz odjazdu wykonywali na... zamarznitej tafli jeziora. Dzi trudno sobie wyobrazi, i miejsce to byo niegdy aren popisw specjalistw od skakania na nartach. Niegdy istniaa take skocznia w Godapi. Powstaa na Piknej Grze w latach 50 - tych. Jej rekord wynosi 48 metrw i nalea do Janusza Zaronity prg skoczni w Lesie Oliwskim - fot. Adrian DworakowskiZabawy. Niestety szybko ulega zniszczeniu, w kocu okoliczni mieszkacy rozebrali jej drewnian konstrukcj i przeznaczyli na opa. W 1996 roku stana skocznia w Lidzbarku Warmiskim, ktrej z czasem nadano imi Adama Maysza. Obiekt znajduje si, a waciwie znajdowa na Krzyowej Grze, jego punkt konstrukcyjny zlokalizowany by na 30 metrze. Co ciekawe, rekord skoczni nalea do reprezentanta Polski, olimpijczyka z Salt Lake City, Tomisawa Tajnera, ktry odda tu skok na odlego 35 metrw. Od kilku lat obiekt jednak jest nieczynny. Wszystko, co po nim pozostao to supy na ktrych sta rozbieg.



36 Na pdst.: Marcin Kwintkiewicz, Marcin Mendelbaum, Radio d/miasta.gazeta.pl
[strona=23]

A trzy skocznie narciarskie posiadao swego czasu Trjmiasto. Dwie z nich znajdoway si w Gdasku. Obiekt w malowniczej Dolinie Radoci zbudowano przed wojn, w 1932 roku jako najwiksz skoczni na Pomorzu Wschodnim. Dugo jego rozbiegu wynosia 10 metrw. Trudno dzi ustali jaki by punkt konstrukcyjny tej skoczni, ale mona przypuszcza, i waha si on w granicach 30 metra. Nieprawd jest, jak informuje jeden z trjmiejskich portali internetowych, jakoby po 1945 r. skocznia nie bya wykorzystywana. Wedug mieszkacw Doliny Radoci skakano na niej przynajmniej do lat 60-tych. Rekord skoczni nalea do niejakiego Kotunia (nie udao mi si ustali imienia tego zawodnika), skoczka z Zakopanego, ktry usta tu skok na 39 metrw. w Kotu by pniej trenerem klubu MZS Gdynia, ktry posiada wtedy sekcj skokw narciarskich. Kiedy trener Kotu opuci trjmiasto i wyemigrowa do USA, dyscyplina ta zacza powoli zamiera. W Dolinie Radoci rozgrywano kiedy imprezy o zasigu oglnopolskim, i to nie tylko w skokach, ale take w kombinacji norweskiej i biegach. Poniewa bardzo dugo lea tu nieg tradycj stay si wiosenne konkursy skokw. Niegdy odbyy si tu zawody 30 kwietnia!37 W latach osiemdziesitych istniaa tu jeszcze wieyczka obserwacyjna, ale dzi nie ma ju po niej ladu. O tym, e znajdowaa si tu skocznia przypomina stosunkowo dobrze zachowany prg. W okresie midzywojennym na skoczni zgin niemiecki skoczek narciarski, jego nagrobek znajduje si naprzeciw zeskoku. W ubiegym roku przypomniano sobie o skoczni za spraw badacza historii Oliwy, Oskara Kruszyskiego. Zaczto zastanawia si nawet nad moliwoci reaktywacji martwego obiektu. Gdaski magistrat nakaza Zarzdowi Drg i Zieleni sprawdzi co mona zrobi w kwestii odbudowy obiektu. Jego przedstawiciel, Andrzej Dbrowski zakomunikowa jednak, e nie jest to sprawa, ktr powinna si zajmowa gmina, lecz gospodarz terenu lenego, ktrym jest Nadlenictwo Gdask. Wadze Gdaskiego Nadlenictwa do kwestii tej odniosy si do sceptycznie, a Trjmiejski Park Krajobrazowy, na terenie ktrego znajduje si skocznia kategorycznie odrzuci moliwo budowy w tym miejscu jakiejkolwiek infrastruktury sportowej. Naleaoby si zastanowi ponadto jaki sens miaoby wybudowanie skoczni w miecie, ktre nie posiada adeptw tej dyscypliny, zaplecza trenerskiego ani adnych szans rozwoju skokw. Wszystkie te argumenty sprawiy, e wycofano si z pomysu budowy obiektu w celach sportowych. Niektrym jednak marzy si opcja odrestaurowania drewnianej skoczni jako atrakcji turystycznej, co stanowioby wyraz hodu dla dawnych gdaskich mionikw skokw narciarskich.

Druga z gdaskich skoczni znajduje si we Wrzeszczu. Nazywa si Tomac. Geneza owej nazwy nie ma jednak zwizku ze skokami na nartach. W tene sposb na cz swojego idola, amerykaskiego rowerzysty, Johnego Tomaca, ochrzcili j specjalici od zjazdw na rowerach, ktrzy niejako przejli "w spadku" skoczni od narciarzy i wykorzystuj do uprawiania swych ekstremalnych szalestw. Najlepsi osigaj tu prdko 90 km/h. Skocznia powstaa w latach 30-tych. Jej punkt K wynosi 30 metrw. Najdalej poszybowa tu Kazimierz Polus, ktry jak wiadomo, by take rekordzist skoczni w Czarnkowie. W 1970 roku w skoczek uzyska tu 34,5 metra. Dzi nie ma ju ladu po rozbiegu skoczni, ale charakterystyczny ksztat zeskoku przypomina, e kiedy uprawiano tu t najbardziej widowiskow dyscyplin wiata. Obiekt znajduje si w lesie, po obu stronach szczelnie osonity by przez drzewa, co w praktyce eliminowao problem wiatru.

ysa Gra w Sopocie wznosi si na 110 m n.p.m., rozciga si z niej rozlegy widok na Zatok Gdask i sam Gdask wraz z czci uaw Wilanych. Tam wanie, nieopodal synnej Opery Lenej, wybudowano (prawdopodobnie jeszcze przed wojn) skoczni narciarsk. Wedug oficjalnych informacji jej punkt konstrukcyjny wynosi 25 metrw, jednak porwnujc jej wielko do opisywanych wczeniej skoczni w Gdasku naley stwierdzi i ustpuje im nieco pod tym wzgldem, stad te dane te trudno uzna za wiarygodne. Bya to w duej czci skocznia naturalna, uksztatowanie terenu w tym miejscu a prowokowao do tego, by uczyni ze skoczni. W miejscu, w ktrym zaczyna si rozbieg znajduj si dwie betonowe kostki i to w zasadzie wszystko, co dzi odrni t grk od innych. Jeszcze jaki czas temu istniay pozostaoci po schodkach prowadzcych na gr skoczni, ale dzi nawet po nich nie ma ju ladu. Wedug pewnych rde niewielka skocznia znajdowaa si take w Gdyni Chyloni, nie jest to jednak potwierdzona informacja.

Jako ciekawostk mona poda fakt, e istniay niedawno plany, by na Dugim Targu w Gdasku nieopodal Neptuna postawi niewielk skoczni igelitow. Bya to inicjatywa gdaskiej Grupy Lotos, ktra czynia starania, by sprowadzi nad morze Adama Maysza. Skoczek z Wisy mia na tym miniobiekcie odda kilka skokw. Do tego jednak nie doszo i na razie nic nie wskazuje na to, by Maysz zawita do grodu na Motaw. Pniej pojawia si koncepcja, by zorganizowa tu konkurs skokw dla juniorw. Take i ta idea upada.



37Informacje pochodz z rozmw przeprowadzonych z mieszkacami Doliny Radoci w kwietniu 2006 roku.
[strona=24]

Skocznie amatorskie

Eksplozja Mayszomanii, jaka miaa miejsce na przeomie wiekw sprawia, e w Polsce pojawia si zaczo coraz wicej miniskoczni narciarskich i to nie tylko w okolicach grskich. Spord niezliczonej iloci amatorskich obiektw tego typu wybraem te, na temat ktrych posiadam dostatecznie duo informacji, ktre wydaj si najciekawsze i swym wygldem najbardziej przypominaj autentyczne skocznie.

Skocznia amatorska w CzercuSkocznia w niewielkim Czercu, pooonym nieopodal cka, bia pod kadym wzgldem na gow inne amatorskie skocznie, ktre po sukcesach Adama Maysza zaczy wyrasta w naszym kraju jak grzyby po deszczu. Obiekt wyglda nadzwyczaj profesjonalnie, charakteryzowa si bardzo "skoczniowym" wygldem. Wkrtce po powstaniu skoczni, modzie z Czerca i jej projektem zainteresoway si media. Obszerny artyku o skoczkach z tej podckiej miejscowoci ukaza si w Dzienniku Polskim. Nastpnie relacje z konkursw na Maej Krokwi (jak ochrzczono t "skoczek") pokazano w Kronice Sportowej w TVP oraz w Teleexpresie. Zainteresowanie miejscowej modziey skokami zaczo si w 2000 roku. Chopcy z Czerca i okolic zafascynowani osigniciami naszego mistrza z Wisy zaczli budowa sobie niewielkie skocznie ze niegu. Wiadomo jednak jak nietrwae musiay by to obiekty, a i odlegoci jakie na nich osigano nie wszystkich zadawalay. W 2003 roku postanowiono wybudowa obiekt bardziej przypominajcy skoczni narciarsk. Do budowy wykorzystano deski i pustaki. Dziki tym zabiegom odlegoci, jakie mona tam byo osiga wzrosy do 7 metrw. Zaczto rozgrywa pierwsze zawody, na ktrych pojawiali si pierwsi kibice. Jednak plany ambitnej modziey z Czerca zaczy i coraz dalej. Podjto wreszcie decyzj o wybudowaniu tu profesjonalnego obiektu. Prace zaczy si latem 2005 roku. Materiay na budow nowej skoczni pochodziy z rozbirki starego obiektu, cz podarowaa chopcom nieodpatnie firma Trak Drew, a pozostae zapalecy z Czerca zakupili za wasne fundusze. Pan Wadysaw Czepielik uyczy nieodpatnie swej koparki, za pomoc ktrej uformowa odpowiednio bul. Punkt konstrukcyjny obiektu wytyczono na 12 metrze, skocznia miaa 6,7 m. wysokoci, dugo rozbiegu wynosia 13 m. Na rozbiegu istniaa moliwo regulacji belki startowej. Kade zawody posiaday odpowiedni opraw. Komentator informowa na bieco, zazwyczaj licznie zgromadzon publiczno (na konkursach pojawiao si nawet kilkaset osb), o tym co aktualnie dzieje si na skoczni. Nad przebiegiem kadego konkursu czuwa sdzia, pan Andrzej Kulig. Zaoenia skoczkw z Czerca sigay jeszcze dalej. Planowano wykonanie owietlenia skoczni, co umoliwi miao rozgrywanie wieczornych konkursw. Dzi ta pikna amatorska skocznia niestety ju nie istnieje. Budowa bya przeznaczona na dwa lata uytkowania, po tym czasie skakanie na niepewnej konstrukcji mogo sta si niebezpieczne. Na inwestowanie swojego czasu i rodkw w budow nowej skoczni modzi czernianie nie mogli ju sobie pozwoli. „Skoczni rozebrano jako na wiosn 2007 roku, z powodw dla nas oczywistych. - opowiada Artur Choda, jeden z czernieckich skoczkw - „Budowla staa ju drugi rok. Deszcz, nieg, mrozy - to wszystko le wpywao na jej konstrukcj i dla bezpieczestwa trzeba byo j rozebra. Nie wiadomo co by si mogo sta nastpnej zimy, moe akurat podczas turnieju wszystko by si zawalio. To byaby tragedia, bo na skoczni jednoczenie podczas konkursu znajdowao si ponad 10 osb. A czy planowalimy budowa co wikszego? Oczywicie plany byy, ale na nich si skoczyo... Nam pozostay naprawd pikne wspomnienia.

W 2007 roku stana skocznia narciarska w Lublinie o nazwie Krokiewka. Obiekt powsta z inicjatywy miejscowej modziey, zafascynowanej wyczynami Adama Maysza. Jest to skocznia naturalna, jej punkt konstrukcyjny wynosi 10 metrw, a rekordowa odlego to 14 metrw. W kwietniu 2007 roku przewaajc liczb gosw Krokiewka wygraa, organizowany przez jeden z portali o skokach, konkurs na najlepsz skoczni amatorsk w Polsce. Minionej zimy o skoczni gono byo take w lokalnych mediach. Co niektrzy z lubelskich skoczkw-amatorw mieli ju moliwo trenowania na profesjonalnej skoczni K15 w Zakopanem.

W 2003 r. z inicjatyw zorganizowania pierwszych otwartych mistrzostw powiatu wielickiego w skokach narciarskich wystpi nauczyciel wychowania fizycznego w Szkole Podstawowej w Biskupicach, Stanisaw Kowal. Mistrzostwa odbyy si pod patronatem starosty powiatu mylenickiego Adama Kocioka. Pod gr Bukowiec zostaa wybudowana naturalna skocznia narciarska o punkcie konstrukcyjnym okoo 12 metrw. Gociem honorowym imprezy by pierwszy polski medalista zimowych igrzysk olimpijskich z Cortina d'Ampezzo w 1956 roku, specjalista od kombinacji norweskiej, Franciszek Gro-Gsienica, ktry na zawody przyjecha ze swoim ziciem, ojcem olimpijczyka Tomasza, wczesnym trenerem kadry narodowej kombinacji norweskiej, Lechem Pochwal. Udzia w zawodach wzio okoo 40 modych skoczkw z Wieliczki, Biskupic, Gdowa, Klaja, Niepoomic i innych miejscowoci. Do skokw kwalifikacyjnych kady przystpi na wasnych nartach zjazdowych. W seriach konkursowych modzi zawodnicy mogli wystartowa na autentycznych "skokwkach", ktre przywiz ze sob trener Pochwala. Podobne konkursy, cho ju z mniejszym rozmachem, rozgrywano take w latach nastpnych.

W 2005 roku w odlegej o 5 km. od Wadowic Radoczy powstay trzy mae amatorskie skocznie o punktach konstrukcyjnych K-4,5, K-6 i K-8. Rekordzist wszystkich obiektw jest Ryszard Waliczek, ktry na obu mniejszych skoczniach doskoczy do 7 metra, a na najwikszej wyldowa na 12 metrze.
[strona=25]

W pooonej na Podhalu miejscowoci Skawica znajduje si dua amatorska skocznia narciarska. Posiada punkt konstrukcyjny Skocznia amatorska w Skawicyzlokalizowany na 20 metrze. 6 lutego 2005 roku odbyy si tu I Mistrzostwa Amatorw w Skokach Narciarskich Poudniowej Polski. Do zawodw zgosio si 79 skoczkw ze Skawicy i okolic. Startowali oni w trzech kategoriach wiekowych: szkoa podstawowa, gimnazjum oraz modzie ponadgimnazjalna i starsi. Nad przebiegiem zawodw i pomiarem oddanych skokw, prcz organizatorw, czuwao omiu sdziw, ktrym przewodniczy Maciej Melzer. Zawody zakoczyy si organizacyjnym sukcesem, zgromadziy liczn publiczno, tote postanowiono, i skawicki konkurs skokw powinien na stae zagoci w kalendarzu lokalnych imprez. Od wielu lat w powiecie suskim nie rozgrywano konkursw skokw, std wyjtkowy gd tej dyscypliny sportu pojawi si wrd tamtejszych mieszkacw. Tylko najstarsi pamitaj, e dawno tamu skakano w Juszczynie, Suchej Beskidzkiej i Tarnawie Dolnej. 5 lutego 2006 roku mistrzostwa w Skawicy rozegrano po raz drugi. Pad podczas nich obecny rekord skoczni, ktry wynosi 26 metrw i naley do ukasza Suskiego. W 2007 roku skocznia zostaa zmodernizowana specjalnie z myl o kolejnych duych zawodach. Powstay specjalne bandy na zeskoku oraz wiea sdziowska. Jednak planowana na 2007 rok impreza z powodu braku niegu zostaa odwoana. Amatorskie mistrzostwa po raz trzeci zostay rozegrane 24 lutego 2009 roku. W rywalizacji udzia wzio 24 zawodnikw, a ukasz Suski wyrubowa rekord skoczni do 28 metrw.

W 2006 roku w Andrychowie w ssiedztwie placu targowego midzy ulicami Wkniarzy a Starowiejsk powstaa miniskocznia narciarska dla dzieci zbudowana przez dwch mieszkacw pobliskiego bloku. Pozyskali oni materiay od sponsorw i zabrali si do roboty. Gdy obiekt stan i cieszy si spor popularnoci do budowniczych przyszo pismo z Urzdu Miejskiego nakazujce skoczni rozebra. Decyzja zostaa podyktowana wzgldami bezpieczestwa korzystajcych z obiektu. Poniewa skocznia powstaa na terenie nalecym do Gminy twierdzono, i pozostawienie tego obiektu naraa Gmin na odpowiedzialno cywiln z tytuu ewentualnych szkd uywajcych obiektu. Decyzja ta rozczarowaa budowniczych skoczni, dzieci, a take ich rodzicw, gdy ich zdaniem bya bardziej bezpieczna ni niejeden plac zabaw. W tej chwili obiekt spenia funkcj zjedalni.

W oddalonych o 4 km. od Andrychowa Sukowicach skocznia narciarska powstaa w 1955 roku. Dzi nie ma po niej ladu, na szczcie ambitni sukowiczanie postanowili przed kilkoma laty nawiza do dawnej tradycji. Postawili w 2002 roku now skoczni w tym miecie. Nazwano j Beskidek, jest to obiekt o punkcie K-25 metrw. Grupa skoczkw z pomoc rodzicw wycia krzaki i drzewa, wykarczowaa pnie, wykonaa przejazd przez potok, ktry pynie pod zeskokiem, a nastpnie z ponad 100 m3 ziemi usypaa bul. W trakcie kolejnego etapu prac wyprofilowano zeskok oraz wykonano z drewnianych pali prg i gniazdo trenerskie. Przygotowanie skoczni zajo sukowiczanom 1200 godzin pracy. Obiekt do zudzenia przypomina znan kibicom z Turnieju Czterech Skoczni skoczni w Garmisch-Partenkirchen (w pomniejszonej skali). Narty dla miejscowej modziey podarowa szef Wintersportverein, ojciec znanego skoczka niemieckiego Maximiliana Mehlera. Rekordzist skoczni jest ukasz Krzanak, ktry uzyska odlego 27 metrw.

Warto wspomnie o stosunkowo duych skoczniach amatorskich znajdujcych si w Sudetach. W miejscowoci Polski witw stan w 2004 roku obiekt, ktrym swego czasu bliej zainteresowali si dziennikarze radia RMF FM. Skocznia posiadaa drewniany rozbieg o dugoci okoo 30 metrw, punkt konstrukcyjny usytuowany na 20 metrze, ale jej rekord wynis zaledwie 15 m. Dzi skocznia ju nie istnieje. Inna nieprofesjonalna (cho swoim wygldem niewiele odbiegajca od profesjonalnych) skocznia powstaa w Kamiennej Grze. Mona na niej oddawa skoki na odlego okoo 20 metrw. Rekord wynosi 22 metry i naley do Rafaa Kraszewskiego. 5 lutego 2006 roku rozegrano tam pierwsze mistrzostwa miasta w skokach narciarskich, ktre zgromadziy spore rzesze kibicw.

W Parku Sanguszkw w Tarnowie, w ktrym w latach 50-tych istniaa profesjonalna skocznia, stoi amatorski miniobiekt. Pierwszy konkurs rozegrano tu w 2003 roku tu przed Mistrzostwami wiata w Predazzo. Punk K skoczni wyznaczono na 7 metrze. Jego oficjalnym rekordzist zosta Marcin Kudro, zwycizca inauguracyjnych zawodw, ktry uzyska tu odlego 9,5 metra. Pomysodawca przedsiwzicia, organizator konkursw, a take konstruktor skoczni i sdzi gwny zawodw to pan Maciej Pokorny, z Ludowego Uczniowskiego Klubu Sportowego "Ogrodnik".
[strona=26]

Z powstaej w Lidzbarku Warmiskim skoczni K- 30 zostay ju tylko resztki. Niezalenie od tego amatorzy skokw z Lidzbarka postanowili w 2003 roku wybudowa wasn skoczni. Obiekt o sztucznym drewnianym rozbiegu mia punkt konstrukcyjny usytuowany na 12 metrze. Jego rekord wynosi 16 m. i nalea do ukasza Baranowskiego. Zim 2006 roku obok "dwunastki" stana take mniejsza skocznia o punkcie K-6 metrw. Niestety podobnie jak w Rudziskach Pasymskich, take i tu dali o sobie zna wandale, ktrzy wiosn 2006 roku niemal doszcztnie zniszczyli wiksz skoczni.

Niewielka amatorska "skoczeka" narciarska o punkcie K-5 powstaa take w miejscowoci Strzebi, pooonej w pobliu Czstochowy. Posiadaa ona sztuczny rozbieg, ktry stanowia dobrze przygotowana drewniana konstrukcja. Rozgrywane byy na niej konkursy dla dzieci i modziey z okolicznych miejscowoci. Tradycj stay si z czasem coroczne zawody o Mistrzostwo Strzebinia. Latem 2006 roku skocznia zostaa rozebrana na wyrane polecenie gminy i Nadlenictwa Koszcin. Wjt Koszcina stwierdzi, e obiekt zosta postawiony bezprawnie i stanowi zbyt due zagroenie dla zdrowia modych skoczkw-amatorw. Nadlenictwo Koszcin byo otwarte na wspprac z twrcami skoczni, ale warunkiem byo podjcie si opieki nad ni przez osob doros. Nic takiego jednak nie nastpio. Sprawa wywoaa oburzenie mieszkacw Strzebinia, ale mimo pocztkowych deklaracji obiekt nie zosta odbudowany.

Dua skocznia amatorska o punkcie K-20 znajduje si w Gowience (wie w woj. podkarpackim). Niegdy suya ona jako obiekt treningowy skoczkom klubu Orlew Krosno, dzi jest aren zmaga miejscowej modziey w nieoficjalnych zawodach. Kady konkurs posiada odpowiedni opraw, nagonienie; na zawodach obecni s sdziowie, osoby pilnujce bezpieczestwa, dopisuje take publiczno w sile ponad 100 osb.

Trzy niewielkie (K-3,5 K-4 i K6,5) bardzo ciekawe skocznie powstay swego czasu w Tuowicach.W 2007 roku zbudowano w Korniaktowie Pnocnym adn skoczni o nazwie „Nietomka 13 z punktem K-11 metrw. Pikna naturalna, malutka skocznia o punkcie konstrukcyjnym 5 metrw Skocznia w Dbrowie Tarnowskiejznajduje si Dbrowie Tarnowskiej. Zbudowana zostaa w 2005 roku. Modzi budowniczowie powicili cae wakacje, by doprowadzi do jej powstania. Wielki wysiek zapalecw z Dbrowy opaci si, a efekty przerosy najmielsze oczekiwania twrcw obiektu. Powstaa superminiatura skoczni narciarskiej. Jej rekord wynosi 7 metrw. Niestety w ubiegym roku skoczni zdewastowali chuligani, a fani jednoladw zrobili sobie tam tras dla rowerw. Od tego czasu skocznia przestaa by uywana.

Take w 2005 roku powstaa malutka, ale bardzo profesjonalnie wygldajca skocznia K-6 w miejscowoci Hucisko. Drewniana konstrukcja rozbiegu robi naprawd wietne wraenie. Jej rekord wynosi 7,5 metra. Jest to chyba jedyna w Polsce skocznia amatorska, na ktrej skacze si take latem. Tyle tylko, e nie na igelicie lecz na... piasku.

W wojewdztwie pomorskim, okoo 80 kilometrw na poudnie od Gdaska ley maa miejscowo, Opalenie, na terenie ktrej znajduje si niewielka „skoczeka o punkcie konstrukcyjnym usytuowanym na 5 metrze. Zbudowano j w 2002 roku i nadano imi Eddiego Edwardsa. Jej rekord wynosi 5,5 metra. Obiekt nie naley do najbezpieczniejszych, wiele skokw koczyo si tu powanymi upadkami. W tej chwili nie jest uywany.
[strona=27]

Kilka sw na zakoczenie

Najwaniejsza refleksja wypywajc po lekturze opracowania to kontrast midzy bogat przeszoci a ubog teraniejszoci. Niegdy czynne skocznie znajdoway si niemal w kadej grskiej miejscowoci, obecnie oprcz kilku nielicznych obiektw wysokiej klasy i paru skoczni na przecitnym poziomie, pozostay ruiny i makabrycznie wygldajce obiekty-widma. Kilka lat temu pojawio si wiateko w tunelu. Narodowy Program Rozwoju Skokw, ktry zakada budow lub modernizacj ponad dwudziestu skoczni na terenie Polski tchn nadzieje w mionikach polskiego narciarstwa skokowego. Niestety cay plan w pewnym momencie zosta zarzucony, ambitnego przedsiwzicia nie udao si zrealizowa. Oto lista planowanych obiektw, ktre miay powsta w ostatnich latach, w kolejnoci alfabetycznej (skrty: b - budowa, m - modernizacja):

Andrychw: K-30 (b)
Bystra lska: K-20, K-40 (m)
Chochow: K-25 (b)
Czarny Dunajec: K-40 (b)
Duszniki Zdrj: K-20 (b), K-50 (m)
Gilowice: K-25 (b)
Goleszw: K-50 (m)
Godap: K-25 (b)
Istebna: K-30 (b)
Iwonicz Zdrj: K-20, K-60 (m)
Jabonka: K-30 (b)
Kamienica: K-40 (m)
Karpacz: K-20, K-40 (b)
Komacza: K-30 (b)
Krynica: K-30 (b)
Lubawka: K-40 (b), K-90 (m)
Nowy Targ: K-30 (b)
Rajcza: K-30 (b)
Szczawnica: K-20 (b), K-40 (m)
Szklarska Porba: K-20 (b)
Ustrzyki Dolne: K-20, K-40 (b)
Wgierska Grka: K-40 (b)
Wisa-Centrum: K-40 (m)
Wisa-abajw: K-35, K-65 (m)
Zagrz: K-40 (m), K-80 (b)
Zawoja: K-30 (b)
Zwardo: K-40 (b)

W okresie midzywojennym po sukcesach Stanisawa Marusarza nastpi prawdziwy boom na skoki narciarskie. Modzie wprost rwaa si do skokowych nart "zaraona" bakcylem sukcesw zakopiaczyka i jego postawy na skoczni, penej walecznoci i brawury. Doskonale wykorzystano to zjawisko. Zaczto masowo stawia i remontowa skocznie narciarskie. W latach 30-tych PZN dysponowa ponad dwustu pidziesicioma obiektami, nie liczc maych 10- czy 15 metrowych skoczni!!!38 Byy to take skocznie znajdujce si w miastach dzi pooonych poza granicami Polski: w Wilnie, dzi stolicy Litwy czy Sawsku, Drohobyczu, ucku, Worochcie (do dzi stoj tam skocznie - pikny kompleks od K-90 do K-20), Orowie, Krzemiecu, Brzuchowicach, Rozruchu nalecych dzisiaj do Ukrainy. "Mayszomania" ganie z kadym rokiem. Czy i ona zostaa waciwie wykorzystana? Wydaje si, e nie do koca. Na uwag zasuguj za to liczne inicjatywy amatorskie przejawiajce si w ostatnich latach. W caej Polsce powstaje coraz wicej skoczni budowanych przez amatorw i co wane, obiekty te coraz mniej odbiegaj od tych profesjonalnych.



38Dane na podstawie: Sprawozdanie PZN z dziaalnoci za lata 1936 i 1937,s. 146-147 - ze zbiorw Muzeum Tatrzaskiego.

Bibliografia:

Ksiki:
Od Marusarza do Maysza - Wojciech Szatkowski, Zakopane 2004.
Na skoczniach Polski i wiata - Stanisaw Marusarz, W-wa 1974
Tatrzaskie diaby -
Jzef Kapeniak, W-wa 1971
Przewodnik po historii narciarstwa w kronieskim - Jerzy Batruch, Krosno 1995
Kronika nienych tras - L. Fischer, J. Kapeniak, M.Matzenauer, Warszawa 1977.
Szczcie w powietrzu - W. Fortuna, Chicago 2000.

Wykorzystano materiay z nastpujcych stron internetowych:
www.skisprungschanzen-archiv.de
www.skijumping.pl
www.skokinarciarskie.com
www.gazeta.pl
www.trojmiasto.pl
www.tumlin.za.pl
www.lubawka.net.pl
www.koszecin.pl
www.sokolszczyrk.skijumping.pl
www.roztocze.net
www.skocznia.iarts.pl
www.skocznia-hutnianka.blog.onet.pl
www.zawoja.net
www.naleczow.com.pl
www.gp.pl
www.nowiny.um.andrychow.pl
www.sokolica.republika.pl
www.kronika.beskidzka.pl
www.andrychow.pl
www.ptaszkowa.pl
www.naszemiasto.pl
www.e-goty.pl
http://zil.sanok.prox.pl
www.ptaszkowa.pl
Inne rda:
Encyklopedia multimedialna PWN "Sport", Wydawnictwo naukowe PWN S.A. W-wa 2000.
Wojciech Szatkowski, Jacek Wodyga, Rafa Gucia, multimedialna Encyklopedia Skokw Narciarskich 2004.

Adrian Dworakowski, rdo: Informacja wasna
ogldalno: (34931) ilo komentarzy: (47)

Dyskusja do wiadomoci

PROSTY ZAGNIEDONY
Letnia
Grand Prix
Letni
CoC
FIS
Cup
LGP
Pa
LPK
Pa
FIS
Cup Pa
Najbliszy konkurs:
Villach HS98
15.07.2017
Aktualna klasyfikacja:
Lp.ZawodnikKrajPunkty
1.WSEK PawePolska542
2.IWASA YukenJaponia529
3.OSTERC AljazSlowenia472
4.HUBER StefanAustria430
5.BRESADOLA DavideWlochy365
7.KASTELIK DominikPolska349
11.ZIOBRO JanPolska269
26.ZNISZCZO AleksanderPolska175
29.MITUS KrzysztofPolska155
31.BIELA StanisawPolska152
35.CZY BartoszPolska128
47.LEJA KrzysztofPolska102
53.STKAA AndrzejPolska84
55.PILCH TomaszPolska78
57.KUSEK BartomiejPolska76
59.JARZBEK DawidPolska75
62.KANTYKA PrzemysawPolska70
87.ZAPOTOCZNY AndrzejPolska42
103.RUTKOWSKI ukaszPolska34
133.BUKOWSKI ukaszPolska16
133.KUKUA ArturPolska16
186.HUTYRA PatrykPolska1
Pena klasyfikacja..»
Najbliszy konkurs:
Oberwiesenthal HS106
19.08.2017
Aktualna klasyfikacja PK Pa:
Lp.ZawodnikKrajPunkty
1.PAGNIER JosephineFrancja200
2.GOERLICH LuisaNiemcy160
3.HESSLER PaulineNiemcy110
4.MAIR SophieAustria95
5.ERNST GianinaNiemcy80
19.TWARDOSZ AnnaPolska23
Pena klasyfikacja..»
Najbliszy konkurs:
Villach HS98
15.07.2017
Aktualna klasyfikacja:
Lp.ZawodnikKrajPunkty
1.HARALAMBIE DanielaRumunia485
2.RAJDA KingaPolska334
3.TRAMBITAS Andreea DianaRumunia279
4.KRAUS HenrietteNiemcy232
5.BARANCEWA AleksandraRosja216
15.TWARDOSZ AnnaPolska153
40.KARPIEL KamilaPolska66
41.PAASZ MagdalenaPolska64
46.SZWAB JoannaPolska58
87.KIL JoannaPolska16
Pena klasyfikacja..»
Kroppa
2000-2017 skijumping.pl
Wszelkie prawa zastrzeone.
Poltyka cookies
Skijumping.pl