Pitek, 11 padziernika 2002, 01:08

Z Holmekollen do Zakopanego

Holmenkollen
Holmenkollen
[strona=1] "ladami Adama Maysza i nie tylko" to ksika powicona polskim skoczkom. Szczeglnie tym, ktrzy startowali w najpowaniejszych imprezach wiatowego narciarstwa, jak Zimowe Igrzyska i Mistrzostwa wiata, od czasw pionierskich "biaego szalestwa" a po fenomenalne skoki naszego Adama Maysza w fiskim Lahti. Kiedy zaczy si wic narciarskie skoki? Tak naprawd nikt tego nie wie. Pewne jest natomiast, e Ojczyzn konkurencji klasycznych, w tym take skokw bya Norwegia. Std idea rozwoju "biaego szalestwa" promieniowaa na cay prawie wiat. Tam te pojawili si pierwsi miakowie, ktrzy potrafili na nartach nie tylko zjeda, ale i skaka. Jednym z nich by Sondre Nordheim z Telemarku. Jego skoki, tak jak dzisiaj Maysza, wzbudzy entuzjazm widzw i byy uwaane za najpikniejsz konkurencj sportw zimowych.

Pierwsze zapiski rdowe, dotyczce skokw narciarskich pochodz z sag Wikingw i "Norweskich opowiada krlewskich" z XI wieku. Nastpne znajdujemy w XVIII wieku, w pamitnikach oficera marynarki holenderskiej de Jonga pod tytuem "Reizer naar de Kaap" (1796). Skoki, jak pisze Holender, znalazy si ju wtedy w programie szkolenia norweskich oddziaow wojskowych. Wedug de Jonga norwescy onierze zjedali ze stromego stoku na dach szaasu, ktry suy im za prg i oddawali skoki. Po skoku nie znano adnego sposobu hamowania, skoro skoczek po ldowaniu wjeda do szaasu penego siana i somy, gdzie zatrzymywa si. W XIX wieku norweski major Wergeland w ksice swego autorstwa - "Skilobingen" pisze niewiele wicej od de Jonga. rda norweskie podaj natomiast,e jednym z pierwszych, ktrzy skakali na nartach by Sondre Nordheim (1825 - 1897). Ten mieszkaniec Overbo w dolinie Morgedal zwyciy w zawodach w Christianii (dawna nazwa Oslo), i codziennie uywa nart, poniewa by z zawodu ciel i robotnikiem lenym. Najduszy swj skok na 30,5 m Nordheim odda na Husebybakken. Byo to w roku 1860. Przez ponad 30 lat by to rekord nie pobity przez adnego ze skoczkw. Natomiast podczas zawodw na skoczni w Brunkebergu w poudniowej Norwegii, Nordheim skoczy 19 metrw - by to pierwszy oficjalny rekord wiata w skokach.[...]

[...] Pierwszymi, ktrzy prbowali skokw byli wic Norwegowie. Niedugo potem w ich lady poszli Szwedzi i Finowie. Pierwsze zawody w skokach odbyy si ok. 1860 r. w Norwegii niedaleko Oslo na Husebybakken, a zawodnicy z Telemarku na dugo byli niedocigymi mistrzami, zwaszcza eleganckiego ldowania "telemarkiem", ktre do dzisiaj jest najwyej oceniane przez sdziw. Natomiast pierwsza wiksza skocznia narciarska w Norwegii zostaa zbudowana w Holmenkollen. 31 stycznia 1892 r. rozegrano na niej pierwszy konkurs skokw, a pierwszym rekordzist zosta Arne Ustvedt ktry skoczy 21,5 metra. Skocznia ta jest uywana do dzisiaj. Sukcesy i pikne technicznie skoki Norwegw byy gorco komentowane w caej Europie i poza jej granicami.

W Szwecji zawody w skokach dla modziey przeprowadzono po raz pierwszy w 1877 r. Podobnie byo w Finlandii. Na ponad 50 lat Finowie i Szwedzi oraz inne narody pozostay jednak w cieniu Norwegw, ktrzy byli mistrzami w skokach. Poza Skandynawi skoki najwczeniej znalazy uznanie w Austrii. Ju w roku 1892 na pierwszych zawodach narciarskich w Murzuschlag rozegrano konkurs skokw. Sensacj wzbudzi w nim zwycizca, piekarz Samson, z pochodzenia Norweg z Telemarken, ktry odda skoki na 12 i 14 metrw. W tym samym czasie skoki zaczy si cieszy coraz wikszym zainteresowaniem w Szwajcarii i pozostaych krajach alpejskich. Gwatowniejszy ich rozwj nastpi po pierwszej wojnie wiatowej. Zmiany dotyczyy gwnie stylu. Zaniechano wic skokw z podkurczonymi nogami w stylu "opp-traeken", bardzo popularnych w Norwegii. Zacz te stopniowo zanika styl telemarkowy, zwikszao si wychylenie skoczka w powietrzu. W tym te okresie notujemy pocztki tej konkurencji w naszym kraju

[strona=2]

Pierwsze skoki narciarskie w Polsce

Jakie s pocztki skokw narciarskich w Polsce? Pierwsza wzmianka o skokach w Holmenkollen zostaa opublikowana w warszawskim "Wdrowcu" w drugiej poowie lutego 1895 r. Inauguracja skokw nastpia jednak nie w Zakopanem, lecz we Lwowie. 19 stycznia 1908 r., pierwszy na ziemiach polskich konkurs skokw wygra w Sawsku zawodnik "Czarnych" Lww Leszek Pawowski. Jak podaje Stanisaw Ziba w ksice "ladami dwch desek", pierwszymi polskimi skoczkami byli lwowiacy: Pawowski, Jarzyna, Bobkowski, Kawecki, Knig i Dutkiewicz. Pierwsza z prawdziwego zdarzenia skocznia narciarska powstaa we Lwowie w 1910 r., a pierwszym Polakiem, ktry odnis midzynarodowy sukces by Jan Jarzyna. Stao si to podczas zawodw w Austrii na Raxie w 1913 r. Natomiast w Zakopanem dugo nikt nie myla o skokach narciarskich. Istniejcy tutaj od 1907 r. klub ZON TT (Zakopiaski Oddzia Narciarzy) propagowa bowiem przede wszystkim turystyk narciarsk, a za spraw Mariusza Zaruskiego by zdecydowanym przeciwnikiem kierunku sportowego w narciarstwie, w tym take skokw. Dopiero staraniem przedstawicieli TTN (Tatrzaskiego Towarzystwa Narciarzy), w 1910 r., zbudowano niewielk skoczni terenow na Kalatwkach. W tym samym roku odbyy si na niej pierwsze zawody narciarskie. W 1913 r. na Kalatwkach powstaa druga skocznia, zbudowana staraniem Sekcji Narciarskiej AZS Krakw, wedug wskaza zawodnika ze Lwowa - Leopolda Worosza. Podczas zawodw w lutym 1914 r. najduszy skok - na 14 m, odda na niej Jan Jarzyna ze Lwowa. Trzecia skocznia na Kalatwkach powstaa w 1917 r. dziki staraniom Jana Gwalberta Henryka Pawlikowskiego (tak podaje Witold H. Paryski). Wszystkie te obiekty byy jednak nietrwae.

Pierwsze Mistrzostwa Polski w narciarstwie rozegrano w roku 1920. Skoki odbyy si na niewielkiej skoczni terenowej, zbudowanej ze niegu, na stokach Antawki. Osigano na niej skoki zaledwie do 14 m. Ich zwycizc zosta Leszek Pawowski ze Lwowa, ale w biegu zoonym, czyli w kombinacji norweskiej (biegi i skoki), wygra zakopiaczyk Franciszek Bujak. Jemu te przypado pierwsze mistrzostwo Polski. W Zakopanem stale brakowao jednak skoczni, na ktrej mona by oddawa dusze skoki. Klubem, ktry podj si prby budowy takiego obiektu bya SN PTT.

[strona=3]

 

Skocznia w Jaworzynce


Dolina Jaworzynki bya miejscem w ktrym powstaa pierwsza z prawdziwego zdarzenia dua skocznia narciarska. Historia zakopiaskich skoczni zacza si w roku 1910, ale dugo najwiksz bya skocznia w Dolinie Jaworzynki, zwanej Dolin uszczkow, ze wzgldu na wacicieli, rodzin uszczkw z Zbu. Skocznia w Jaworzynce bya pooona niedaleko Kunic, w przepiknej grskiej scenerii i przez wiele lat cieszya si wielkim zainteresowaniem. Na niej trenowali pniejsi mistrzowie Polski, uczestnicy Mistrzostw wiata i Zimowych Igrzysk olimpijskich - Franciszek Bujak, Andrzej Krzeptowski I, Aleksander Rozmus i najwybitniejsi polscy skoczkowie okresu midzywojnia - Bronek Czech i Stanisaw Marusarz. Jej historia jest te zwizana z zakopiaskim klubem SN PTT Zakopane, dziki bowiem staraniom jego dziaaczy nasza bohaterka powstaa.
Latem 1920 r. spraw budowy "wielkiej odskoczni" na posiedzeniu klubu SN TT referowa Wadysaw Zitkiewicz. Stwierdzono:

konieczno budowy wielkiej odskoczni ...Miejsce nadaje si pod odskoczni w Jaworzynce ze wzgldu na wielk dogodnoc stoku, blisko Kunic i mono zamknicia dostpu na czas zawodw. Wydzia przyj sprawozdanie do wiadomoci i upowani p. Zitkiewicza i Schielego Aleksandra do pertraktacyi z wacicielem gruntu p. Uznaskim, tudzie do przygotowania planw i kosztorysw.

Oficjalne otwarcie skoczni odbyo si w dniu 8 marca 1921 r., mimo, e skocznia bya gotowa ju w styczniu. W imieniu Polskiego Zwizku Narciarskiego i klubu SN PTT przemawia Mieczysaw wierz. Na uroczysto otwarcia skoczni przyjechali take przedstawiciele innych klubw: KTN reprezentowa S. Tobiczyk, a krakowski TTN Wadysaw Skrczewski. W 1921 r. w Zakopanem rozegrano II Zwizkowe Zawody o Mistrzostwo Polski, zorganizowane przez TTN. Konkurs skokw przeprowadzono w Jaworzynce, byy to prawdopodobnie pierwsze wiksze zawody zorganizowane na tym obiekcie. Pierwszy by Andrzej Krzeptowski I (SN PTT) z dugoci 14 m dziki przepieknej pozycji w powietrzu, drugi Szczepan Witkowski (SN Czarni Lww), trzeci Krzeptowski (SN PTT). Najzdolniejszy, zdaniem Seppa Bildsteina, skoczek z Zakopanego, Aleksander Rozmus upad.[...]

[...] Na posiedzeniach Zarzdu SN PTT w kwietniu 1923 r uchwalono modernizacj skoczni w celu powikszenia skokw. Podwyszono pomost, zniesiono garb na zeskoku i dokonano wielu innych przerbek. W tyme roku zdecydowano take o budowie wielkiej skoczni narciarskiej na Krokwi. Mimo to "magiczn" granic 30 m pokonano po raz pierwszy nie na Krokwi, ale w Jaworzynce i dokona tego skoczek Aleksander Rozmus (30,5 m skoczy podczas konkursu w styczniu 1923 r.). Startowali wtedy najlepsi polscy skoczkowie: Andrzej Krzeptowski I, Edward Kaliciski, Henryk Mckenbrunn oraz Rozmus. Skoki rozegrano w 3 kategoriach: seniorw I i II klasy oraz modszych.

W 1924 r. zorganizowano wielki konkurs skokw na skoczni w Jaworzynce z udziaem zawodnikw ze Lwowa (LKS Czarni i LKS Pogo) i Krakowa (TTN). [ W kategorii seniorw I klasy zwyciy Henryk Mckenbrunn (SN PTT). Odda on take najduszy skok dnia: 24,5 m] [...]

[...] W kolejnych sezonach skoki w Jaworzynce weszy do kalendarza imprez narciarskich w Zakopanem. Od 6 - 8 marca 1925 r. zorganizowano duy konkurs w ramach zawodw i mistrzostwo Zakopanego. Mistrzostwo Zakopanego rwnao si wtedy mistrzostwu Polski. [wyniki: 1. H.Mckenbrunn (SN PTT), 2. T.Zaydel (SN PTT), 3. A.Rozmus (Sok Zakopane)] [...]

[...] W 1925 r. powstaje w Zakopanem, dziki staraniom Karola Stryjeskiego, nowa skocznia - Wielka Krokiew, co oznaczao dla skoczni w Jaworzynce powolny koniec. Wielka Krokiew bya obiektem nowoczesnym, na ktrym mona byo osign duo wiksze odlegoci ni na skoczni w Jaworzynce. Mimo to na jaworzyskiej skoczni dugo jeszcze zaczynali swe kariery pniejsi mistrzowie Polski w skoakch i olimpijczycy. Tak opisa swj pierwszy skok na skoczni w Jaworzynce pniejszy "as" polskiego narciarstwa - Stanisaw Marusarz. Marusarz odda skok w wieku kilkunastu lat:

Po skoczeniu zawodw Jaworzynka opustoszaa. Zostalimy sami z kolegami. Niewiele si zastanawiajc powziem decyzj - sprbuj si na skoczni jaworzyskiej! Narty miaem z sob. Zaczem si drapa na rozbieg, ktry by zbudowany z drzewa na znacznej wysokoci. Przypomniay mi si przestrogi ojca, a przed oczami stany wszystkie chyba kaleki, jakie widziaem w yciu,. Wahaem si przez dusz chwil, czy w ogle skaka. Ale oto doszed mnie miech i drwinki kolegw. Moje postanowienie dojrzao. Na zo kolegom wdrapaem si o dwa metry wyej i bez namysu ruszyem w nieznan przepa. Na szczcie moje krtkie i niesmarowane deski sabo mnie niosy. Traciem szybko. Narty rozjeday si na boki, gdy rowki byy krzywo obione. Skulony wicej ze strachu ni z potrzeby "stylu" zbliaem si nieuchronnie do progu. Rany Boskie ! Prg !!! Wypryem instynktownie ciao i rzuciem si do przodu niczym w paszcz niedwiedzia. Pierwsze wraenie? Zachysnem si silnym pdem powietrza, zimnego powietrza. Zdawao mi si, e zleciaem z turni wprost do stawu z lodowat wod. Pode mn rozwara si przepa stokro wiksza, ni mogem przypuszcza. Strach zabi ca emocj skoku. Nad zeskokiem szarpnem nerwowo ciaem. Efekt by taki, e wyldowaem na gow. Mimo nieprawidowego ldowania, poczuwszy "grunt pod gow" doznaem uczucia ulgi. Fikajc kozioki zsuwaem si po zeskoku w d. Wykonywaem przy tym rozpaczliwe ruchy starajc si zachowa prost lini spadku, aby, znalazszy si na przechodzcym w poprzek zeskoku mostku, nie stoczy si do strumyka, co mi si zreszt szczliwie udao. Zatrzymaem si u podna skoczni przy akompaniamencie gonych drwin kolegw. Sabe tempo na rozbiegu spowodowao, e mimo wysokiego progu skoczyem niewiele ponad 10 metrw. Tak wyglda mj chrzest na zawodniczej skoczni. Nie przejmujc si tym niefortunnym pocztkiem postanowiem przychodzi czciej na Jaworzynk.
[...]

[...] Jeden z najpikniejszych konkursw skokw rozegrano w Jaworzynce 7 marca 1926 r. przy dobrych warunkach nienych. Skocznia bya przebudowywana i wanie na tych zawodach osignito jej rekord. Zwyciy zawodnik czechosowacki (klub HDW), Franciszek Wende ze skokami 30, 35, 35 m, drugi by Rattay (ASV) ze skokami 31, 5, 34, 31 m, a trzeci Andrzej Krzeptowski I (PZN), ktry osign: 23, 28 m .. Rekordzist tego obiektu by jak wida F. Wende (36 m). O tyche zawodach pisano:

Nie moe ona (skocznia w Jaworzynce-W.S) oczywicie i w porwnanie z wielk skoczni na Krokwi, nie mniej jednak jest ona dobrem urzdzeniem. Przestano na niej skaka wtedy, gdy zdawao si, e 30 metrw, bdzie maximum tego, czego po tej skoczni pod wzgldem dugoci skokw, mona si spodziewa. Tymczasem dziki istotnemu postpowi naszych skoczkw granica ta zostaa powanie przekroczona. Skocznia w Jaworzynce, acz z bardzo znacznemi trudnociami, mogaby jeszcze by jeszcze nieco powikszon i istniaaby jako wiksza skocznia rezerwowa, mogca nieraz wybawi z kopotu organizatorw. Warunki niene bowiem, s na niej znacznie rwniejsze i pewniejsze ni na skoczni na Krokwi.[...]

[...] Skocznia w Jaworzynce, mimo przebudowy, nie speniaa ju w kocu lat 20. wymaga skoczkw, zwaszcza wobec duego postpu w dugoci skokw. Osigano na niej skoki tylko do ok. 40 m. (rekordzist obiektu by Czech - F. Wende - 36 m). Jaworzynka bya jednak wylgarni i szko mistrzw takich choby jak Henryk Mckenbrunn, Aleksander Rozmus, Bronisaw Czech i Stanisaw Marusarz. Ostatecznie skoczni t rozebrano okoo 1930 r. Pi lat wczeniej rozpocza si kariera innej piknej zakopiaskiej skoczni - Wielkiej Krokwi.

/Wykorzystano materiay: M. Gsiorowski, Ewolucja sprztu i ekwipunku skoczka narciarskiego w latach 1972 - 1981 w wietle obowizujcych regulaminw FIS, [praca magisterska], Krakw 1981; S. Ziba, ladami dwch desek, Krakw 1955; i protokoy klubu SN PTT 1907 Zakopane i inne./

/zdjcia wykona p. Roman Serafin z Zakopanego i pochodz z archiwum Muzeum Tatrzaskiego/

Wojciech Szatkowski, rdo: Informacja wasna
ogldalno: (11132) ilo komentarzy: (4)

Dyskusja do wiadomoci

PROSTY ZAGNIEDONY
Puchar
wiata
Puchar
Kontyn.
FIS
Cup
P
Pa
PK
Pa
FIS
Cup Pa
Najbliszy konkurs:
Zakopane HS134
21.01.2017
godz. 16:00
Sobota, godz. 15:45
Sobota, godz. 16:30
Aktualna klasyfikacja Pucharu wiata:
Lp.ZawodnikKrajPunkty
1.STOCH KamilPolska833
2.TANDE Daniel AndreNorwegia767
3.PREVC DomenSlowenia751
4.KRAFT StefanAustria640
5.KOT MaciejPolska502
9.YA PiotrPolska337
20.KUBACKI DawidPolska180
26.HULA StefanPolska103
38.ZIOBRO JanPolska29
46.ZNISZCZO AleksanderPolska9
52.MURAKA KlemensPolska4
Pena klasyfikacja..»
Najbliszy konkurs:
HS
01.01.1970
godz. 01:00
Aktualna klasyfikacja PK Pa:
Lp.ZawodnikKrajPunkty
1.PAGNIER JosephineFrancja200
2.GOERLICH LuisaNiemcy160
3.HESSLER PaulineNiemcy110
4.MAIR SophieAustria95
5.ERNST GianinaNiemcy80
19.TWARDOSZ AnnaPolska23
Pena klasyfikacja..»
Najbliszy konkurs:
Eau Claire HS95
27.01.2017
godz. 03:00
Aktualna klasyfikacja:
Lp.ZawodnikKrajPunkty
1.HARALAMBIE DanielaRumunia485
2.RAJDA KingaPolska334
3.TRAMBITAS Andreea DianaRumunia279
4.KRAUS HenrietteNiemcy232
5.BARANCEWA AleksandraRosja216
15.TWARDOSZ AnnaPolska153
40.KARPIEL KamilaPolska66
41.PAASZ MagdalenaPolska64
46.SZWAB JoannaPolska58
87.KIL JoannaPolska16
Pena klasyfikacja..»
Kroppa
2000-2017 skijumping.pl
Wszelkie prawa zastrzeone.
Poltyka cookies
Skijumping.pl