Wtorek, 23 padziernika 2007, 00:05

Cztery zimowe olimpiady Janusza Forteckiego

[strona=1]
Mieszka w piknym drewnianym domu na Krzeptwkach w Zakopanem i jest zwizany z histori polskich skokw "od zawsze". Mowa o Januszu Forteckim. Nigdy nie widziaem go, by chwali si swoim sukcesem trenerskim, ktry osign przed laty w japoskim Sapporo. Bardzo J. Fortecki reprezentowa barwy AZS Zakopanerzadko mwi o swoich sportowych latach i ma do nich waciwy dystans. Uwaa bowiem, e zrobi jako trener swoje i nie ma potrzeby cigego „odgrzewania historii sprzed lat. A jednak... Lata 70., czyli okres w ktrym Janusz Fortecki by trenerem kadry narodowej byy bardzo dobre dla polskich skokw. Zoty medal Fortuny nie by jedynym zdobytym w tym okresie: w 1970 r. na Mistrzostwach wiata FIS w Szczyrbskim Jeziorze brz wyskaka Stanisaw Gsienica Daniel, w 1974 r. w Falun brz w kombinacji norweskiej (skoki i biegi) wywalczy Stefan Hula, a w 1979 r. medal tego samego koloru na M w lotach narciarskich zdoby Piotr Fijas. Na podium M stawali te polscy juniorzy. Janusz Fortecki poprowadzi polskich skoczkw na trzy olimpiady: w 1972, 1976 i 1980 r. Po raz czwarty, w Sarajewie, wystpi jako szkoleniowiec, lecz nie polskiej, ale jugosowiaskiej modziey. W sumie ponad 40 lat ycia zwiza z polskim sportem.

Lata 70. W tym czasie polscy skoczkowie zbliyli si znacznie do wiatowej czowki i odnieli szereg wartociowych wynikw. Mielimy wielu utalentowanych zawodnikw: znakomitego technika Tadeusza Pawlusiaka (klub BBTS "Wkniarz" Bielsko-Biaa), skaczcego w piknym stylu Adama Krzysztofiaka (SN PTT Zakopane i WKS Legia Zakopane), Stanisawa Gsienic Daniela ("Wisa - Gwardia" Zakopane), ktry zawsze skaka daleko, i wreszcie mistrza olimpijskiego Wojciecha Fortun ("Wisa-Gwardia" Zakopane). Ten osign najwikszy sukces olimpijski w dziejach polskich skokw. Takich uzdolnionych skoczkw mielimy wicej. Zdarzao si, e w "20" wielkich imprez np. Turnieju Czterech Skoczni, byo nawet 3-4 polskich skoczkw. W drugiej poowie lat 70. zaczli sportowe kariery kolejni utalentowani zawodnicy: Nasza reprezentacja podczas defilady otwierajcej Akademickie Mistrzostwa wiataStanisaw Bobak (WKS Legia Zakopane) i Piotr Fijas (BBTS "Wkniarz" Bielsko-Biaa) - obydwaj byli w centrum zainteresowania fachowcw ze sportowego wiata. Fijas, owca odlegoci, jak o nim pisano po latach, rekordzista wiata i wielu skoczni, w tym take Krokwi, trzy razy startowa na olimpiadach. Bobak by z kolei dla wiata wzorem techniki wybicia z progu. - Cay wiat podziwia te umiejtnoci Bobaka - potwierdza trener Janusz Fortecki. Oprcz tego byo zaplecze, a szkoy na terenie Podhala i Beskidw rokrocznie otrzymyway od klubw po kilkadziesit par skokwek, butw i szkoliy kilkuletnich nawet chopcw. Dziki takiemu systemowi wyaniano utalentowan modzie. To dziaao.

Ten zdolny narybek trenowali wychowawcy: trener zakopiaskiej "Wisy-Gwardii" Jan Gsiorowski, ktry od razu potrafi dostrzec utalentowanego zawodnika spord wielu, ktrzy zgaszali si do klubu i Janusz Fortecki oraz trenerzy ze lska. Obaj trenerzy byli bardzo zaangaowani w to co robili, zasugujc w peni na opini profesjonalistw. cile ze sob wsppracowali, co dao okrelone rezultaty. Obydwaj te postawili sobie bardzo wysok poprzeczk, jeli chodzi o wyniki sportowe: - dla mnie liczy si na takich imprezach jak Zimowe Igrzyska, czy Mistrzostwa wiata tylko medal i punktowane miejsca - do szstego. Reszta to ju jest uczestnictwo - mwi Janusz Fortecki. I ma racj, mierzc wysoko mobilizowa zesp do cikiej pracy. Zacznijmy jego histori od pocztku.

Janusz Fortecki urodzi si 23 grudnia 1932 r. w Skawinie k. Krakowa, lecz zwiza si z Zakopanem i skokami narciarskimi. Do narciarstwa trafi po wojnie, w trudnym okresie, gdy brakowao sprztu, nart, kijkw, ale modzie garna si do nart i skokw. Zosta zawodnikiem Harcerskiego Klubu Sportowego, potem startowa w zakopiaskim AZS-ie. Wybra narciarskie skoki. Opiekowali si nim wspaniali trenerzy - Od lewej trener kadry Fortecki, mistrz olimpijski Wojciech Fortuna i trener Jan Gsiorowskiwychowawcy kilku pokole usportowionej modziey - Franciszek Mardua oraz Mieczysaw Kozdru. W kadrze, z powodu tego, e by przystojnym chopakiem, przylgno do niego okrelenie "Schne"- adny. By dobrym zawodnikiem, mieci si w "10" najlepszych w Polsce w tamtym okresie. Na skoczni Janusz odnis powan kontuzj - byo to zwichnicie stawu biodrowego. Mimo zakazw lekarzy wrci do sportu po dugiej rehabilitacji. Startowa jako student w akademickich mistrzostwach wiata i wywalczy na nich dwa medale w skokach - w Zakopanem i Oberammergau. Rozpocz te studia na Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie. Nastpnym celem w jego yciu staa si praca trenerska. Najpierw wsppracowa z trenerem kadry Kozdruniem, a potem w 1969 r. obj stanowisko trenera kadry narodowej skoczkw. Pozosta na nim do 1976 r., czyli przez siedem lat.
[strona=2]
Z polskimi skoczkami po medale...

Ju w rok po objciu przez Janusza Forteckiego posady trenera reprezentacji polskich skoczkw, odnieli oni znaczcy midzynarodowy sukces. Stanisaw Gsienica-Daniel zdoby brzowy medal na duej skoczni podczas Mistrzostw wiata FIS w konkurencjach klasycznych w Szczyrbskim Jeziorze, ktre odbyy si w lutym 1970 r. Skoczkowie z biaym orem na ramieniu byli ozdob wielu midzynarodowych imprez, takich jak: Turniej Czterech Skoczni, Puchar Beskidw, Puchar Przyjani, Memoria Bronisawa Czecha i Heleny Marusarzwny i innych. Tacy zawodnicy jak Krzysztofiak, Pawlusiak, Gsienica - Daniel, Zubek, Zarycki naleeli do wiatowej czowki. Pniej doczy do nich Wojciech Fortuna. Jego sukces by te najwikszym osigniciem Na Jahorinie (Jugosawia) na nartach zjazdowychtrenerskim Janusza Forteckiego. To wanie on mia sta si bohaterem polskich skokw w roku 1972. Fortuna, aby zakwalifikowa si na wyjazd olimpijski, mia zaj miejsce w dwudziestce podczas Konkursu Czterech Skoczni. To mu si jednak nie udao i jego wyjazd do Sapporo sta pod znakiem zapytania. Fortecki i Gsiorowski wiedzieli o rosncej formie Fortuny i rozpocza si walka o paszport olimpijski dla tego zawodnika. Zaangaowali si w ni gwnie trenerzy, a take kilku znanych dziennikarzy sportowych. Gdy Fortuna wygra w ostatnich przedolimpijskich eliminacjach na Wielkiej Krokwi w Zakopanem, wadze sportowe podjy decyzj o doczeniu go do reprezentacji przygotowujcej si do startu olimpijskiego. Fortunie w ekspresowym tempie uszyto strj olimpijski, a potem caa ekipa samolotem odleciaa do Japonii. Co si stao potem wszyscy wiemy. Zoto zdobyte na Okurayamie byo czym niespodziewanym. Po powrocie do kraju zamiast dalszych treningw zaczy si bankiety i obwoenie Fortuny po kraju na spotkania w kolejnych zakadach pracy. Fortecki w tym nie uczestniczy. - Nie braem udziau w tych przyjciach zakopiaskich, bo byo mi wstyd. Wielka euforia, ale za tym nic nie idzie... Zamiast wydawa pienidze np. na jazd biaymi komi (a przecie adnej wojny nie wygralimy), lepszy poytek byby, gdybymy wybudowali nastpne skocznie do treningu, zatrudnili wicej trenerw, bo to mogoby procentowa. Wtedy ten medal miaby konkretny wymiar pomocy dla sportu1.

Oczywicie cige bankiety, zaniedbywanie treningw odbiy si na dalszych sportowych losach Wojciecha Fortuny. Ju nigdy nie odegra on waniejszej roli w sportowych zmaganiach. Na nic si zday nawoywania trenerw, by da mu spokj. Widzc, e le skacze, to wanie trener Fortecki zaproponowa mu, by skoczy karier. W jego miejsce przyszli inni utalentowani zawodnicy - Bobak, Fijas i inni. Ich celem byy Zimowe Igrzyska w Innsbrucku. Te jednak skoczyy si dla nas totaln klsk. Nowa technologia produkcji kombinezonw przepuszczajcych daa ogromn przewag zawodnikom austriackim, ktrzy w Innsbrucku wygrali Janusz Fortecki (AZS Zakopane) w powietrzupraktycznie wszystko. Najlepszy z Polakw - Stanisaw Bobak by daleko. Po powrocie do kraju rozpoczo si charakterystyczne dla naszego sportu "szukanie winnych" i oczywicie znaleziono ich ... w szeregach trenerw. Wtedy Janusz Fortecki zrezygnowa ze swojej funkcji. Wrci do polskiego sportu przed Zimowymi Igrzyskami w Lake Placid (1980), podczas ktrych prowadzi polskich kombinatorw klasycznych. Potem jeszcze raz w 1985 r. by kierownikiem polskiej ekipy na Mistrzostwach wiata w Seefeld. Uwaa jednak, e takie powroty nie s dobre. - Nie mona by "wiecznym trenerem"- mwi. Trzeba da miejsce modym. Naley odej po osigniciu sukcesu, bo to jest najlepszy moment - stwierdza.

Na Vlasiu i w Sarajewie...

Po odejciu z PZN niedugo by "bezrobotny". Wyjecha bowiem na cztery lata do Jugosawii. Tam na skoczni na Vlasiu szkoli jugosowiask modzie, przygotowujc si do Zimowych Igrzysk w Sarajewie. Bya to grupa uzdolnionych jugosowiaskich skoczkw, ktrzy mieli by przedskoczkami obydwu konkursw olimpijskich. To bya ju jego czwarta olimpiada w roli trenera. Wspomina przyjcie otwierajce zimowe igrzyska, zorganizowane przez organizatorw na wolnym powietrzu i...ory, ktre nastpnego dnia po imprezie czstoway si tym co zostao... W Jugosawii czu si wyjtkowo dobrze, brakowao mu tylko ony Zofii i crki Magdaleny, ktre zostay w domu na Krzeptwkach. W wolnych chwilach owi ryby i zbiera grzyby, gwnie borowiki i rydze, ktrych na zboczach Vlasia nigdy nie brakowao. Latem ze Janusz Fortecki (AZS Zakopane) w powietrzuswoimi podopiecznymi jedzi nad morze. Pewnego razu podczas pobytu nad Adriatykiem wypyn kajakiem daleko w morze. Wydawao mu si e do wyznaczonego przez siebie punktu dopynie szybko, a by to szmat drogi. Powrt z wyspy przypad na sztorm. Da sobie jednak rad, mimo i do brzegu dotar w nocy. Polubi te Jugosowian. Do dzi ma tam wielu znajomych i przyjaci, mimo e ju nie jedzi nad Morze Adriatyckie tak czsto jak kiedy, przyjanie bowiem pozostay. Gdy do Polski dotary wiadomoci o bratobjczej wojnie domowej w Jugosawii zareagowa od razu i wysa paczki ywnociowe swoim przyjacioom z dawnych lat.

 


 


1 Halina Zdebska, Mistrzowie nart, Krakw 2000, s. 46.
[strona=3]
Ciekawe s jego uwagi dotyczce istoty zawodu trenera, ktre mimo upywu ponad 30 lat od pamitnego medalu Wojciecha Fortuny w Sapporo, wcale nie ulegy dezaktualizacji.

Najtrudniejsza jest wiadomo, e trener realizuje swoje koncepcje, wkada wysiek, prac, lecz egzamin zdaje za niego zawodnik. Jeli podopieczni nie bd skaka jak naley, staniesz si zerem. Gdy zawodnik skacze dobrze, wtedy ci lubi. Gdy mu nie idzie - traci zaufanie. I Stanisaw Daniel - Gsienica, ktremu od czasu zdobycia brzowego medalu na FIS 1970 nic si, mimo wytonej pracy nie udawao, mia prawo wtpi w moje umiejtnoci. Gdy jeszcze na gorco analizuj sytuacj, mog doj do wniosku, i z niektrymi zawodnikami poszo si na zbyt due obcienia, e masywnie zbudowany Staszek Daniel za intensywnie wiczy ciarami i wanie na skutek tego Janusz Fortecki (AZS Zakopane) w powietrzustraci na duszy okres dynamik wyjcia z progu. W teorii kady z kadrowiczw mia indywidualny plan treningowy, w wyniku rnorakich przeszkd i kontuzji w praktyce nikt, poza jednym Wojtkiem Fortun, nie mg go realizowa.

Uwaa, e bdem byo w latach 70. cige zawanie kadry skoczkw do zaledwie kilku zawodnikw. Brakowao szerszego zaplecza, z ktrego mg, po wczeniejszych eliminacjach i wasnych obserwacjach, wyoni tych, ktrzy byli po prostu najlepsi.

Najbardziej przeszkadzao mi w pracy zwenie grupy, ktre nastpio po czci rwnie na skutek wyskokw i wybrykw poszczeglnych zawodnikw. A przecie przy wyjedzie na pierwszy nieg grupa powinna by szeroka. W przeciwnym wypadku przewaga tych, ktrzy wczeniej wystartowali staje si tak ogromna, e nadrobienie dystansu przez pozostaych, czsto nie mniej utalentowanych, staje si niemoliwoci. Niech walka idzie o to, kto zakwalifikuje si do najwaniejszych zagranicznych startw, a nie kto wejdzie i utrzyma si w kadrze. Ze spraw oglniejszych niemae utrudnienie stanowi maa u nas ilo skoczni o rnorodnych parametrach. Dowiadczenia wskazuj, Janusz Fortecki (AZS Zakopane) w powietrzue 50 - 60 skokw oddanych na jednym obiekcie, np. na Duej Krokwi, stwarza granic, poza ktr pojawia si stereotyp, skok traci w odczuciu zawodnika plastyczno. No i najwaniejsze - pracowa, gdy chodzi o organizacj szkolenia mniej szablonowo, przerzuca si z obiektu na obiekt zalenie od potrzeb i aktualnych warunkw nienych. Sdz, e zamiast niejednokrotnie bez koniecznej potrzeby wydawa dewizy na szkolenie za granic, naleaoby zbudowa skocznie w Karkonoszach, w Bieszczadach, w ktrych niejednokrotnie ju u progu zimy nieg ley grub warstw.

Wykorzystujc fal entuzjazmu, jak wzbudzi wielki sukces Wojciecha Fortuny, wychowanka trenera Wisy Jana Gsiorowskiego, z ktrym znakomicie mi si wsppracuje, trzeba ruszy szerok prac z modzie nie tylko tak jak si to dotychczas dziao, w paru klubach. W klubie z ktrego wyszedem, zakopiaskim AZS-ie, nie ma dzi trenera skokw, potny w konkurencjach zjazdowych zakopiaski MKS w ogle nie zajmuje si i t konkurencj. Bez nieustannego dopywu modych talentw, bez cisego wspdziaania z trenerami klubowymi mowy nie ma o trwaym doczeniu naszych najlepszych do wiatowej czowki.
[strona=4]
Twierdzi zdecydowanie, e trenerem moe by tylko profesjonalista. Takim wedug niego s Apoloniusz Tajner i Piotr Fijas, a obecnie Hannu Lepistoe i sztab szkoleniowy. Dostaje czasami kartki ze zgrupowa naszej kadry skoczkw, ktrzy pamitaj o dawnym szkoleniowcu. Wspomina takich trenerw, ktrzy nie chcieli odej ze sportu. On takiej drogi nie wybra. Droga do sportowego sukcesu, wedug Janusza Medalista AM ze skokwkamiForteckiego, to waciwa praca z modzie, wyposaon w dobry sprzt, stworzenie szerokiego zaplecza i praca poparta odpowiednimi rodkami finansowymi. No i obiekty. Wedug niego Zakopane coraz bardziej upada i uboeje pod wzgldem sportowym. Mimo organizacji zawodw P kluby biedniej, nie sta ich na szkolenie zawodnikw, a przede wszystkim seniorw. Z takim zapleczem trudno myle o zdobywaniu kolejnych medali. Sukces Adama Maysza poprawi sytuacj w skokach, ale np. w kombinacji norweskiej sytuacja wyglda co najmniej mizernie, podobnie w narciarstwie alpejskim.

Niektre obiekty, za wyjtkiem Wielkiej Krokwi, te przedstawiaj duo do yczenia. Z tych te gwnie wzgldw by przeciwnikiem pomysu organizacji Zimowych Igrzysk 2006 w Zakopanem. Uwaa, e pienidze zaangaowane w t akcj byy po trosze "wyrzucone w boto". Bardzo cieszy go natomiast sukces Adama Maysza. Nie bierze udziau w organizacji wielkich imprez sportowych. - Trzeba da miejsce modym - mwi. Po raz ostatni by szefem konkursu skokw na Wielkiej Krokwi w 1996 r., kiedy wygra Primo Peterka. Od kilkunastu lat nie zajmuje si sportem. Jednak zamiowanie do czynnego ruchu i wypoczynku, zakorzenione w nim ponad czterdzieci lat wczeniej, nie pozwala na Janusz Fortecki (po lewej) z kolegami z AZSbierny odpoczynek. Zim czsto jedzi na nartach zjazdowych na pobliskim Budzowskim Wierchu. Czasami przypina te narty biegowe. Latem wiczy na drku. Mimo, e doskwiera mu bl nogi (endoproteza stawu biodrowego) to nadal jest sprawnym czowiekiem. Jego ona - Zofia lubi narciarskie nowinki i jedzi z kolei na nartach karwingowych i snowboardzie. Jan, Zosia i Marysia, trjka wnuczt, czsto rusza pod wodz Janusza na narciarskie stoki.

Latem Janusz Fortecki jest zamiowanym grzybiarzem. Jego gwn pasj jest jednak wdkowanie. Ze swoim dawnym trenerem z AZS-u, druhem Franciszkiem Mardu, lub z innymi przyjacimi, wyjeda na ryby na pobliskie Jezioro Orawskie lub nad bystro pyncy Dunajec. Lubi te wiosowanie. Koo domu wybudowa dwa niewielkie stawy, w ktrych hoduje pstrgi. A jeli ju mwimy o domu pastwa Forteckich to panuje w nim niepowtarzalna atmosfera. Tworzy j ona Janusza - Zofia z domu Szatkowska wraz z mem. Na cianach obrazy Marka uawskiego i trofea zowionych ryb. Zofia Fortecka jest z zamiowania malark na szkle. Ma wasny styl, gdy maluje na szkle miniaturki z ycia witych, gwnie polskich, ale nie tylko. Zofia Fortecka wraz z crk miaa ju wiele midzynarodowych wystaw swoich prac, midzy innymi w Rzymie, Paryu, Meksyku i w kraju. Warto doda, e drewniane krzye w ktrych s umieszczane miniaturki Zofii wykonuje wasnorcznie jej m. Sam rzebi take mae drewniane ptaszki. Kady dzie jest dla niego wyzwaniem do czego nowego i niepowtarzalnego. I tak wanie Janusz Fortecki go traktuje.

Wizyty u Forteckich s czym szczeglnym i bardzo je lubimy: ja, moja Gosia i Marysia. Wszystko jest uoone i na miejscu. wiea, zaparzona, aromatyczna kawa podana przez Zosi w piknych filiankach, zawsze pyszne ciasto i pene humoru dyskusje o nartach, o naszej rodzinie, "czasach Aleksandra Bobkowskiego" i tych wspczesnych Podczas otwarcia AM, na ktrych zdoby medalepowoduj, e czas leci wyjtkowo przyjemnie i szybko. Janusz dalej jest zwizany ze skokami. Ostatnio wzi udzia w akcji pomocy Bobakowi i Krzysztofiakowi, co byo okazj by spotka si z nimi i troch pogada i powspomina o skokach sprzed lat 30...no i take o rybach i grzybach. Zawsze umiechnity, yczliwy ludziom, otwarty na kontakty, jest przykadem na to jak, mimo upywu czasu, mona by w gbi serca cigle modym.

 


Janusz Fortecki obecnie
Wojciech Szatkowski
Muzeum Tatrzaskie

Zdjcia pochodz ze zbiorw Janusza Forteckiego

Wojciech Szatkowski, rdo: Informacja wasna
ogldalno: (13556) ilo komentarzy: (40)

Dyskusja do wiadomoci

PROSTY ZAGNIEDONY
Puchar
wiata
Puchar
Kontyn.
FIS
Cup
P
Pa
LPK
Pa
FIS
Cup Pa
Najbliszy konkurs:
Wisa HS134
18.11.2017
godz. 16:00
Sobota, godz. 16:00
Sobota, godz. 15:35
Sobota, godz. 13:15
Aktualna klasyfikacja Letniego Grand Prix:
Lp.ZawodnikKrajPunkty
1.KUBACKI DawidPolska500
2.LANISEK AnzeSlowenia353
3.KOBAYASHI JunshiroJaponia332
4.KOT MaciejPolska270
5.KLIMOW JewgienijRosja232
8.YA PiotrPolska200
10.HULA StefanPolska175
26.STOCH KamilPolska85
28.MURAKA KlemensPolska75
36.WOLNY JakubPolska50
51.ZIOBRO JanPolska31
67.ZNISZCZO AleksanderPolska12
78.MITUS KrzysztofPolska5
81.WSEK PawePolska4
Pena klasyfikacja..»
Najbliszy konkurs:
Notodden HS100
15.12.2017
Aktualna klasyfikacja PK Pa:
Lp.ZawodnikKrajPunkty
1.KARPIEL KamilaPolska280
2.STRAUB RamonaNiemcy262
3.SEYFARTH JulianeNiemcy200
4.JAKOWLEWA LidijaRosja182
5.SZPINIEWA AnnaRosja154
19.TWARDOSZ AnnaPolska52
22.RAJDA KingaPolska34
33.SZWAB JoannaPolska20
45.PAASZ MagdalenaPolska5
Pena klasyfikacja..»
Najbliszy konkurs:
Whistler HS106
07.12.2017
Aktualna klasyfikacja:
Lp.ZawodnikKrajPunkty
1.HARALAMBIE DanielaRumunia382
2.KRIZNAR NikaSlowenia380
3.KARPIEL KamilaPolska237
4.GOERLICH LuisaNiemcy206
5.LEMARE LeaFrancja180
6.TWARDOSZ AnnaPolska141
7.RAJDA KingaPolska135
15.PAASZ MagdalenaPolska90
23.CIELAR PaulinaPolska61
29.HARSCHE KatarzynaPolska48
55.KIL JoannaPolska8
Pena klasyfikacja..»
Kroppa
2000-2017 skijumping.pl
Wszelkie prawa zastrzeone.
Poltyka cookies
Skijumping.pl